Сепак, како што потврди портпаролот на Кремљ Дмитриј Песков, таа опција во моментов не е на преговарачката маса, првенствено поради недостатокот на интерес од страна на Вашингтон.
Од друга страна, Техеран тврди дека воопшто не разговарал за трансфер на ураниумот, и покрај изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп дека САД би можеле да го преземат таканаречениот „нуклеарен прав“.
Токму тоа прашање стана едно од клучните прашања во преговорите за окончување на конфликтот. Експертите проценуваат дека рускиот предлог би можел да биде компромисно решение, имајќи ја предвид долгорочната нуклеарна соработка меѓу Москва и Техеран, но и високото ниво на доверба кое Иран го има кон Русија наспрема Западот, пишува Москоу тајмс.
Особена тежина на оваа тема ѝ дава фактот дека ураниумот на Иран денес не е само техничко прашање, туку и централен геополитички проблем. Залихите кои ги поседува Техеран станаа предмет на глобално натпреварување: САД сакаат да ги отстранат за наводно да спречат развој на нуклеарно оружје, додека Русија и Кина го гледаат како можност за зајакнување на своето влијание на Блискиот Исток. За Иран, пак, овој материјал е прашање на суверенитетот, стратегиската моќ и националниот престиж.
Според проценките на Меѓународната агенција за атомска енергија, Иран има околу 440 килограми ураниум збогатен до 60 проценти, што е далеку над нивото потребно за цивилна употреба. Покрај тоа, постојат дополнителни количества на пониски нивоа на збогатување. Токму овој материјал од 60 проценти предизвикува најголема загриженост, бидејќи е само еден технички чекор подалеку од ниво погодно за нуклеарно оружје.
Поради тоа ураниумот на Иран е една од најчувствителните нуклеарни залихи во светот. Иако Иран тврди дека програмата има исклучиво мирновременски цели, западните земји стравуваат дека материјалот би можел релативно брзо дополнително да се збогати.
Дополнителна контроверзност е употребата на терминот „нуклеарна прашина“ од страна на Трамп, што не е научен термин, туку опис на потенцијално оштетениот или затрупан ураниум по нападите врз нуклеарните постројки. Експертите предупредуваат дека таквиот материјал не исчезнува – може да остане во тунели, урнатини или контејнери, што значи дека неговото извлекување би барало сложени операции за ископување и чистење.
Токму тука доаѓа до израз рускиот предлог. Москва нуди да го преземе, транспортира и складира иранскиот ураниум, под надзор на меѓународните институции. Иако таквата операција би била логистички исклучително тешка, експертите веруваат дека е изводлива, особено со учество на Меѓународната агенција за атомска енергија.
Меѓутоа, проблемот не е само од техничка природа. Иран цврсто ја отфрла можноста за предавање на својот ураниум на Соединетите Американски Држави, сметајќи ја за политички неприфатлива и симболично понижувачка. Нуклеарната програма во таа земја е симбол на технолошкиот напредок и отпорот кон надворешниот притисок со децении.
Во меѓувреме, и Кина покажува интерес за можно решение. Како најголем купувач на иранска нафта, Пекинг има силен мотив да спречи ескалација на конфликтот и да обезбеди стабилност на енергетските текови. Вклученоста на Кина дополнително ја комплицира дипломатската слика, но исто така потврдува колку глобално станало прашањето за иранскиот ураниум.
Судбината на овие залихи би можела да биде одлучувачка за исходот од преговорите. Дали ураниумот ќе биде префрлен, разреден, ставен под меѓународен надзор или ќе остане во Иран е прашање што ќе го одреди не само крајот на овој конфликт, туку и идниот баланс на моќ на Блискиот Исток.
