понеделник, 1 јуни 2026

Унгарскиот премиер сака да го смени претседателот и да го менува уставот

Унгарскиот премиер Петер Маѓар предложи измени на уставот со кои би се овозможило разрешување на претседателот на државата, што би можело да го отвори патот и за директни претседателски избори.

Фото: ЕПА

Објавено на

часот

Сподели

Маѓар ги најави плановите во понеделникот наутро пред палатата Шандор, по разговорот со претседателот Тамаш Шујок, пишува Јуроњуз.

„Како што Виктор Орбан го изневери унгарскиот народ, така и Тамаш Шујок, кого тој го постави, ја изневери Унгарската Република“, изјави Маѓар.

„Функцијата претседател на републиката е поважна и помоќна од кој било шеф на држава. Во интерес на Унгарија е институцијата претседател да го врати угледот што во последните години беше нарушен со молчење, неодржливи одлуки и пропусти“, додаде тој.

„Го известив претседателот дека, ако остане на функцијата и доброволно не поднесе оставка, денес ќе ги известам пратениците на партијата Тиса за неговата одлука и веднаш ќе ги почнеме потребните постапки.“

Премиерот не откри детали за уставната промена што ја подготвува владата, но нагласи дека нема да станува збор за закон „скроен по мерка“ на едно лице, туку за рамка што би овозможила разрешување и на други државни функционери.

Маѓар подоцна во текот на денов требаше да разговара за следните чекори со пратениците од својата партија Тиса, иако одлуката можеби нема да биде донесена веднаш. Тој рече дека би сакал граѓаните да имаат поголема улога во изборот на претседателот.

Тоа би можело да значи директни претседателски избори, но можни се и други решенија. Како што рече, деталите допрва треба да се разработат со пратениците.

„Основниот закон е кристално јасен: претседателот на републиката го олицетворува единството на нацијата и го чува демократското функционирање на државата“, рече Маѓар, по што опширно објасни зошто, според него, Шујок не ја исполнил таа улога.

„Шујок молчеше кога поранешниот премиер зборуваше за ‘бубачки’, за големо ‘чистење’ и за ‘војска од сенка’. Работата на претседателот беше да каже дека во Република Унгарија нема граѓани што треба да се ‘чистат’“, изјави Маѓар.

Тој додаде дека го прашал претседателот за коментарите на Виктор Орбан, на што му било одговорено дека станува збор само за политичко мислење и дека немало потреба од негова реакција.

„Унгарската Република не им припаѓа ниту на Тамаш Шујок, ниту на Виктор Орбан, ниту на која било партија или политички систем; таа е заедничко дело на унгарскиот народ“, порача премиерот.

На прес-конференцијата се појавија и неколку контрадемонстранти, кои повеќепати го прекинуваа премиерот со довикувања, поради што тој побара полицијата да ги отстрани сите што го нарушуваат редот.

Тамаш Шујок во неделата во видеообјава на Фејсбук порача дека не е подготвен да се повлече од функцијата претседател и дека „сака да продолжи да соработува со владата и да помогне во донесувањето закони потребни за повлекување средства од фондовите на ЕУ“.

Тој додаде дека ќе го почека мислењето на Венециската комисија за неговиот случај и нагласи дека новата влада мора да дејствува со уставни средства.

Маѓар одговори со сопствена објава на Фејсбук.

„Тамаш Шујок никогаш не застана во одбрана на угнетените, нападнатите или на владеењето на правото. Дури и на Денот на детето тој ја брани само својата месечна плата од 6,3 милиони форинти, наместо да се извини“, напиша тој.

Премиерот претходно постави рок до 31 мај за оставка на шефот на државата и на неколку високи јавни функционери.

Меѓу нив се Петер Полт, претседател на Уставниот суд, заедно со останатите 14 членови на судот, Ж. Андраш Варга, претседател на Врховниот суд, Ѓерѓ Барна Шењеи, директор на Националната канцеларија за правосудство, Ласло Виндиш, претседател на Државниот завод за ревизија, Чаба Балаш Риго, директор на Агенцијата за заштита на конкуренцијата, како и Андраш Колтаи, претседател на Националната агенција за медиуми и инфокомуникации.

Во неделата попладне Маѓар со објава на Фејсбук ја потсети јавноста дека рокот истекол и најави дека тој и министерот за правда ќе го посетат претседателот во понеделник во 8 часот наутро.

Петер Маѓар претходно го опиша Шујок како „марионета на Орбан“, тврдејќи дека уште од почетокот било јасно дека Орбан сака шеф на државата кому главен приоритет ќе му биде лојалноста кон Фидес, додека одбраната на уставот и единството на нацијата ќе бидат на последно место.

Уште во петокот Шујок остана на ставот дека нема да поднесе оставка и се обрати до Венециската комисија.

Во унгарскиот уставен поредок претседателот го избира парламентот и тој има главно церемонијални овластувања, иако функцијата има улога во оценувањето на уставноста на законите.

Претседателите избрани благодарение на мнозинството на Фидес што го обликуваше уставот — Пал Шмит, кој мораше да се повлече поради скандал со плагијат, Јанош Адер, Каталин Новак, која поднесе оставка поради скандал со помилување педофил, и Тамаш Шујок — сите ги поддржуваа владите на Виктор Орбан во сите прашања.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ