Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД ќе ги преземат залихите на високо збогатен ураниум на Иран. Вашингтон верува дека залихите се за развој на нуклеарно оружје, додека Техеран тврди дека се наменети исклучиво за цивилни цели.
„Ќе го добиеме. Не ни треба, не го сакаме. Веројатно ќе го уништиме откако ќе го добиеме, но нема да им дозволиме да го имаат“, им кажа Трамп на новинарите во Белата куќа.
Врховниот ирански лидер ајатолахот Моџтаба Хамнеи издал директива дека ураниумот не смее да се испраќа во странство, изјавија за Ројтерс двајца високи ирански извори пред коментарите на Трамп.
Трамп се спротивстави и на плановите на Техеран да наплаќа такса за минување низ Ормускиот теснец по должината на неговиот брег, низ кој пред војната минуваше една петтина од светската нафта и природен гас.
„Сакаме да биде отворен, сакаме да биде бесплатен. Не сакаме да плаќаме надомест. Тоа е меѓународен воден пат“, кажа Трамп.
Шест недели откако стапи на сила кревкото примирје, разговорите за завршување на војната постигнаа мал напредок. Главниот преговарач, началникот на пакистанската армија Асим Мунир, веројатно ќе се упати кон Техеран на понатамошни разговори, изјавиле три извори за Ројтерс во четврток.
„Разговараме со различни групи во Иран за да ја поедноставиме комуникацијата и да ги забрзаме работите“, кажал еден од изворите запознаени со преговорите.
Дипломатскиот ќорсокак ја уништува глобалната економија, главно поради инфлацијата предизвикана од ненадејниот пораст на цените на нафтата.
Трамп се соочува со притисок пред изборите на средина на мандатот во ноември. Неговиот рејтинг на одобрување е блиску до рекордно ниското ниво откако се врати во Белата куќа, во голема мера поради зголемувањето на цените на горивата.
Американскиот претседател кажа дека е подготвен да ги продолжи нападите врз Иран, кои САД и Израел првпат ги почнаа кон крајот на февруари, ако не добие „вистински одговори“ од иранското раководство. Иранската револуционерна гарда предупреди дека тоа ќе предизвика одмазда надвор од нејзиниот регион.
Техеран му го испрати на Вашингтон својот последен предлог оваа недела, кој во голема мера ги повторува условите кои Трамп претходно ги отфрли. Тие вклучуваат контрола на Иран врз Ормускиот теснец, воени репарации, укинување на санкциите, ослободување на замрзнатите средства и повлекување на американските трупи.
Заменик-министерот за надворешни работи на Иран Казем Харибабади ги повтори тврдењата на Техеран за суверенитет над теснецот, велејќи дека агресијата од страна на САД, Израел и некои регионални држави фундаментално ја променила безбедноста на водниот пат. Тој додаде дека Иран би можел да усвои „практични и пропорционални мерки“ за да ја заштити сопствената и поморската безбедност, повикувајќи се на меѓународното право.
Меѓународната агенција за енергија во четврток предупреди дека конфликтот го предизвикал најлошиот енергетски шок во светот и дека врвната летна побарувачка за гориво, во комбинација со недостиг од нова понуда на Блискиот Исток, значи дека пазарот би можел да влезе во „црвената зона“ во јули и август.
Некои бродови успеваат да поминат низ теснецот, но само мал број во споредба со 125 до 140 дневни минувања пред војната. Иранската новинска агенција ИРНА соопшти дека 31 брод поминале низ Ормускиот теснец во изминатите 24 часа во координација со иранската морнарица.
Иран изјави дека има намера повторно да го отвори теснецот за пријателските земји кои ги почитуваат неговите услови, што потенцијално би можело да вклучува и репарации.
„Тоа би го направило дипломатскиот договор нефункционален ако продолжат да го спроведуваат. Значи, тоа е закана за светот ако се обидуваат да го сторат тоа, и тоа е целосно нелегално“, оцени американскиот државен секретар Марко Рубио.
Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјавија дека нивните воени цели биле да ја ограничат поддршката на Иран за регионалните милитантни групи, да ја демонтираат неговата нуклеарна програма, да ги уништат неговите ракетни капацитети и да им олеснат на Иранците да ги урнат нивните владетели.
Иран досега ги задржа своите залихи од високо збогатен ураниум и можноста да им се заканува на своите соседи со ракети, беспилотни летала и милиции.
