Истражувањето, кое денес го објави аналитичката група Европски совет за надворешни односи (ЕЦФР) пред клучните самити на групата Г7 и НАТО, открива „длабока недоверба на Европејците кон САД“, според авторите.
Иако многу Европејци веруваа дека односите со Вашингтон ќе се подобрат по заминувањето на Доналд Трамп од власт, во меѓувреме тие станаа сè посклони да се заштитат од американската несигурност со зајакнување на сопствените одбранбени капацитети.
Во извештајот се наведува дека агресивната политика на американскиот претседател на Блискиот Исток, заканите за Гренланд, најавите за повлекување на трупите од европските бази и скептицизмот кон иднината на НАТО го поттикнале растечкиот прагматизам во Европа.
„Низ целиот континент видлива е јасна поддршка за намалување на зависноста од Вашингтон. Европејците се сè повеќе подготвени да трошат повеќе за одбрана и, што е клучно, покажуваат изненадувачко ниво на доверба дека соседните земји ќе им помогнат во криза“, вели Јана Кобзова, коавтор на извештајот и виш политички соработник во ЕЦФР.
Нејзиниот колега Павел Зерка додава дека јасната побарувачка на јавноста за поголема независност и потребата за гаранција од американските одбранбени гаранции „отвора можност европските лидери да дејствуваат порешително и побрзо“ по безбедносните прашања.
Анкетата, спроведена во мај во Австрија, Бугарија, Данска, Естонија, Франција, Германија, Унгарија, Италија, Холандија, Полска, Португалија, Шпанија, Шведска, Швајцарија и Британија, покажува дека во просек само 11 отсто од испитаниците денес ги сметаат САД за сојузник.
Тоа е намалување во однос на 16 отсто пред шест месеци и 22 отсто во ноември 2024 година. Преовладувачкиот став е дека САД се „неопходен партнер“, иако 13 отсто од европската јавност ги гледа како ривал, а 12 отсто како директен противник.
Мнозинството испитаници во секоја од земјите повеќе не се убедени дека САД би им помогнале во случај на напад. Во исто време, во сите земји освен Бугарија, мнозинството верува дека „барем некои европски земји“ би им помогнале во таков сценарио, вклучувајќи ги и земјите со силни крајно десничарски партии како што се Франција, Италија, Холандија и Шведска.
Анкетата покажува дека Европејците во просек имаат 4 отсто поголема веројатност да поддржат повисоки национални трошоци за одбрана отколку минатата година, при што Италија е единствената земја каде што јасно мнозинство останува против тоа. Во просек, 47 отсто од испитаниците ја поддржуваат идејата за заедничко задолжување на ниво на ЕУ за финансирање на повисоки трошоци за одбрана, додека 35 отсто се противат на тоа. Најсилна поддршка е забележана во Португалија (59 отсто), Данска (56 отсто), Холандија (55 отсто) и Шпанија.
Во речиси секоја анкетирана земја, мнозинството испитаници веруваат дека нивната земја треба да ја намали својата стратегиска зависност од американската воена опрема. Застапниците на купувањето европска опрема се најбројни во Данска (75 отсто), Холандија (72 отсто), Шведска (70 отсто), Португалија (69 отсто), Франција (66 отсто), Швајцарија (64 отсто) и Британија и Шпанија (и двете по 62 отсто).
Сепак, има значително помала поддршка за идејата за намалување на домашните јавни трошоци со цел финансирање на поголеми национални буџети за одбрана. Противењето е најизразено во Италија (63 отсто), Австрија (59 отсто), Германија (56 отсто), Шпанија (54 отсто) и Данска (52 отсто).
Само 29 проценти од испитаниците ја поддржуваат замената на НАТО со ново, исклучиво европско тело за одбрана. Во речиси сите земји, освен Бугарија, преовладува мислењето дека односите меѓу САД и Европа „веројатно ќе се подобрат“ откако Трамп ќе ја напушти функцијата – став што го делат 60 отсто или повеќе од испитаниците во Франција, Шпанија, Данска, Холандија и Шведска.
И покрај зголемувањето на цените на енергијата, 44 отсто од Европејците веруваат дека продолжувањето на увозот на нафта и гас од Русија би било „прилично лоша“ или „многу лоша“ идеја. Амбицијата на Украина за членство во ЕУ продолжува да предизвикува поделби меѓу Европејците. Испитаниците во земји како Унгарија, Бугарија, Австрија, Германија, па дури и Естонија, која е еден од најцврстите сојузници на Киев, се повеќе склони да се спротивстават на приемот на Украина „во сегашниот контекст“ отколку да го поддржат.
