Маж со напредната амиотрофична латерална склероза (АЛС), кој повеќе не може да помести речиси ниту еден дел од телото, благодарение на експериментален мозочен имплант повторно може да комуницира со околината, и тоа со глас што потсетува на неговиот природен глас пред болеста.
Станува збор за 47-годишниот Кејси Харел, учесник во клиничко испитување во САД, чиј мозок речиси две години е поврзан со систем што ги претвора мозочните сигнали во текст и говор. Благодарение на оваа технологија, тој успеал да изрази повеќе од 183.000 реченици и речиси два милиони зборови.
Технологијата функционира така што за време на операција во дел од мозокот се вградуваат електроди кои ја регистрираат мозочната активност кога лицето се обидува да зборува, дури и без движење на усните или гласните жици. Овие сигнали потоа се обработуваат од надворешен декодер кој ги претвора во текст на компјутерскиот екран во реално време.
Харел го користи системот со помош на погледот. На екранот се појавува курсор со кој управува со очите, додека одредени команди може да ги активира само со мисла.
Најголемата вредност на овој систем не е само во секојдневните активности. Харел сега самостојно испраќа пораки и електронска пошта, пребарува на интернет и продолжува да работи со полно работно време и покрај тешката здравствена состојба.
Семејството повторно го слуша неговиот глас
Особено емотивен дел од ова достигнување е фактот што дигиталниот глас е создаден да звучи слично на гласот на Харел пред АЛС.
„Многу е посебно кога ќе ја погледнам сопругата во очите и таа повторно ќе го чуе мојот глас. На тој начин можам да споделам спомени и да ѝ објаснам на ќерка ми како звучев порано, бидејќи таа веќе не се сеќава на тоа“, рече Харел користејќи го системот.
Тој истакнува дека оваа технологија му овозможува да остане поврзан со својот живот и со луѓето што ги сака.
Научници за можен пробив во развојот на интерфејс мозок–компјутер
Неврохирургот д-р Дејвид Брандман од Универзитетот во Калифорнија, Дејвис, еден од водечките истражувачи на студијата, верува дека ова би можело да биде пресвртница во развојот на интерфејс мозок-компјутер.
„Со години, овие системи беа само докази за концептот во строго контролирани лаборатории. Оваа работа покажува дека можеби сме преминале важен праг и сме му овозможиле на лице со парализа да комуницира според свои услови“, рече Брандман.
Повеќе од 3.800 часа користење
Во текот на две години, Харел поминал повеќе од 3.800 часа користејќи го уредот и повеќе од 400 дена активно тренирајќи со него. Денес комуницира со просечна брзина од околу 56 зборови во минута, што е значително побрзо отколку кога првпат почнал да го користи системот во 2023 година.
Истражувачите велат дека системот е точен приближно 92 проценти од времето, а исто така му овозможува на корисникот да има „приватен режим“, така што одредени мисли не се претвораат во говор или не се зачувуваат за анализа.
„Оваа технологија ми овозможува да комуницирам поприродно од кое било друго помагало што сум го користел претходно“, рече Харел.
Научниците се надеваат дека искуствата на Харел и на другите 26 учесници во тековното клиничко испитување ќе помогнат во понатамошното подобрување на технологијата и еден ден ќе ја направат достапна за повеќе луѓе со тешка парализа и губење на говорот.
