Овие податоци на Евростат се објавени веднаш откако Европскиот парламент го поддржа воведувањето единствена дефиниција за силување заснована на согласноста, позната под слоганот „само да значи да“, пишува Еуроњуз.
Најголем број пријавени случаи на сексуално насилство и силување во 2024 година имале Франција, Германија и Шведска, додека на дното се Кипар, Малта и Литванија. Експертите напоменуваат дека порастот на полициските пријави може да укажува на поголема општествена свест и подобрени механизми за борба против сексуалното злоставување, што ги поттикнува жртвите почесто да пријавуваат злосторства.
Пратениците во Европскиот парламент нагласија дека согласноста мора да се оценува во контекст на секоја ситуација, земајќи ги предвид околностите како насилство, злоупотреба на моќ, заплашување или ранливост на жртвата. Тие исто така повикаа на обезбедување соодветна поддршка и заштита за жртвите и преживеаните низ Унијата.
Иако ЕУ во 2024 година за првпат усвои минимални стандарди за борба против насилството врз жените, предлогот за создавање заедничка дефиниција за силување тогаш беше отфрлен поради противење на неколку земји членки.
„Со години повикуваме на заедничка европска дефиниција за силувањето“, изјави Евин Инсир, европратеничка од групата на социјалистите и демократите. „Сè повеќе влади ја препознаваат потребата од ваков пристап — од 2023 година Франција, Финска, Луксембург и Холандија воведоа закони засновани на согласност. Работите одат во наша полза.“
Податоците покажуваат растечки тренд на пријави за силување и сексуално насилство во последната деценија. Меѓу 2014 и 2024 година, бројот на пријавените кривични дела на сексуално насилство пораснал за 94 проценти, а бројот на пријавите за силување дури за 150 проценти.
Во тој период, бројот на пријавите за сексуално насилство во просек растел за речиси 10 проценти годишно, а силувањата за седум проценти. Сепак, овој пораст делумно може да се припише на поголемата спремност на жртвите да пријавуваат злосторства поради зголемената свест и подостапните канали за пријавување.
Летонија размислува за повлекување од Истанбулската конвенција
Европските земји имаат различни правни дефиниции за силувањето, иако повеќето го следат рамковниот документ на Советот на Европа — Истанбулската конвенција, чија цел е спречување и борба против насилството врз жените и семејното насилство.
Во октомври минатата година латвискиот парламент изгласа повлекување од договорот по поплаките на десничарски политичари дека конвенцијата промовира „радикален феминизам заснован на родова идеологија“ и ги загрозува традиционалните семејни вредности.
Сепак, претседателот Едгарс Ринкевичс го искористи правото на вето и го врати законот во парламентот на повторно разгледување, тврдејќи дека меѓународните обврски не треба да се менуваат избрзано. Се очекува Летонија повторно да се занимава со ова прашање во ноември оваа година, по есенските парламентарни избори.
Властите во Рига истакнуваат дека остануваат посветени на заштитата на жените и жртвите на семејно насилство, дури и ако се повлечат од конвенцијата. Парламентот усвои декларација со која се бара од владата изработка на сеопфатен национален закон за борба против семејното насилство, кој би служел како „алтернатива“ на конвенцијата.
Како членка на ЕУ, Летонија е обврзана и со директивите на Унијата за борба против насилството врз жените, кои пренесуваат многу одредби од Истанбулската конвенција во европското законодавство и кои Летонија мора да ги спроведе до јуни 2027 година, независно од нејзиниот статус во Советот на Европа.
Франција го менува законот по случајот Пелико
Во меѓувреме, Франција во октомври 2025 година ратификува амандман со кој согласноста се воведува во правната дефиниција за сексуален напад и силување.
Промената следеше по судењето во случајот Жизел Пелико во 2024 година, во кое 51 маж беа прогласени за виновни за сексуално злоставување или силување на Пелико додека била во несвесна состојба, откако нејзиниот сопруг Доминик Пелико со години ја дрогирал.
Пред оваа измена, силувањето или сексуалното злоставување во Франција беше дефинирано како „каква било форма на сексуална пенетрација извршена со употреба на насилство, принуда, закана или изненадување“.
