„Сите нека видат како жртвите и нивните семејства ги гледаат во очи овие убијци, силувачи и киднапери“, рече Јулија Малиновски, една од предлагачите на законот, на прес-конференција пред гласањето.
„Сите нека видат дека Државата Израел е суверена држава која знае да ги повика на одговорност оние што ѝ нанеле зло. Стигнавме до целта, што всушност е само почеток: почеток на историските судења што целиот свет ќе ги види“, додаде пратеничката од опозицијата.
Настаните од 7 октомври 2023 година беа најсмртоносниот ден во историјата на Израел. Борци предводени од Хамас убија повеќе од 1.200 луѓе на југот од земјата, повеќето од нив цивили. Уште 251 лице беа киднапирани и однесени во Појасот Газа, вклучувајќи мажи, жени, деца и странски државјани.
Овие настани ја предизвикаа најсмртоносната војна во Газа досега, во која загинаа 72.740 луѓе, претежно деца, жени и постари лица, според Министерството за здравство контролирано од Хамас. Израелските политичари кои го поддржуваат законот истакнуваат дека тој ќе овозможи судења од историско значење, споредувајќи ги со судењето на нацистичкиот воен злосторник Адолф Ајхман.
Тој беше обесен во 1962 година и е единственото лице осудено на смрт од израелски цивилен суд. Иако Кнесетот го донесе Законот за смртна казна за терористи во март, насочен кон Палестинците осудени за тероризам, тој не се применува ретроактивно, поради што беше потребен посебен закон за случаите поврзани со нападот од 7 октомври.
Новиот закон воспоставува посебна правна рамка за гонење на обвинетите за директно учество во нападите, вклучувајќи ги и членовите на специјалната единица Нукба на Хамас кои се заробени во Израел. Се очекува тие да се соочат со обвиненија од тероризам и убиство до сексуално насилство и геноцид, кои носат смртна казна.
Ќе им суди специјален воен суд во Ерусалим, според правила што се разликуваат од редовните кривични постапки. Клучните делови од сослушувањата, вклучувајќи ги воведните зборови, пресудата и изрекувањето на пресудата, се очекува да бидат снимани и емитувани на посебна веб-страница.
На дискусиите на парламентарниот комитет за новиот закон присуствуваа и жртвите на нападите и семејствата на убиените. Кармит Палти Кацир рече дека се вклучила за да ги заштити правата на најпогодените. Нејзиниот брат Елад Кацир бил киднапиран од нивниот дом во кибуцот Нир Оз и убиен во заробеништво. Нејзиниот татко Рами бил убиен, а нејзината покојна мајка Хана била киднапирана и подоцна ослободена.
„Важно е да се разбере дека во многу погледи овој настан сè уште не е завршен“, изјави Палти Кацир за израелското воено радио. „Многу семејства сè уште имаат целосно отворени прашања за убиствата. Голем дел од информациите едноставно не стигнуваат до нас“, рече таа.
Палти Кацир се надева дека ќе добие одговори на судењата, но сака чувствителни детали да им бидат откриени на жртвите пред да станат јавни. Многу ожалостени израелски семејства истакнуваат дека новиот закон се однесува само на еден аспект на правдата. „Не можеме да бидеме фокусирани на терористите од Нукба, а не на тоа како се случи оваа ужасна трагедија и кој ќе ја преземе одговорноста“, рече таа.
Израелската затворска служба моментално држи 1.283 лица како таканаречени нелегални борци, без обвиненија, од кои огромното мнозинство се од Газа. Се верува дека израелската војска држи и помал број жители на Газа, додека 300 до 400 жители на Газа се притворени како обвинети за кривични дела осомничени за учество во нападите од 7 октомври.
Израелските групи за човекови права се спротивставија на новиот закон, не само затоа што се противат на смртната казна, туку и затоа што предупредуваат на „монтирани процеси“ што би можеле да се засноваат на признанија извлечени преку тортура.
Поддржувачите на новиот закон велат дека воениот суд ќе прилагоди некои нормални правила за докази и постапка за да може да се справи со правниот процес од огромна големина и важност. Тие тврдат дека ова нема значително да влијае на правичноста на судењето.
Сепак, групите за човекови права го оспоруваат ова – велејќи дека постојните процедури се дизајнирани да ги заштитат правата на обвинетите. Тие очекуваат некои рочишта да се одржат без физичко присуство на обвинетите.
„Членовите на владејачката коалиција јасно ставија до знаење дека очекуваат масовни егзекуции како резултат на овој суд што го основале“, рече Сари Баши, извршна директорка на Јавниот комитет против тортура во Израел.
„Знаеме дека Палестинците приведени под сомнение за вмешаност во злосторствата од 7 октомври биле систематски мачени. Загрижена сум дека ќе бидат осудени, па дури и погубени, врз основа на признанија извлечени под тортура“, рече таа.
„Луѓето одговорни за нападите врз цивилите во јужен Израел мора да одговараат, но не на овој начин. Тие заслужуваат фер судење, а смртната казна никогаш не треба да биде опција“, додаде таа. Израелската влада ги отфрла обвинувањата за систематска тортура и вели дека се придржува до меѓународното право.
Министерот за правда Јарив Левин изјави дека истражен тим „прегледал илјадници часови видео записи и огромна количина докази“ и дека аудио и видео снимките ќе бидат складирани во Државниот архив. Во меѓувреме, многу жители на Газа сè уште бараат информации за роднини за кои се верува дека преминале во Израел за време на нападот или биле приведени подоцна.
Неколку десетици луѓе протестираа против новиот закон пред седиштето на Меѓународниот комитет на Црвениот крст во Газа вчера. „Овој закон е суров, се обидува да ни ја одземе надежта од која живееме“, изјави за Би-би-си Хишам ал-Вахад, брат на исчезнатиот новинар Хаитам ал-Вахад.
„Ние, како семејства на затвореници и исчезнати лица, ги повикуваме државите и јавноста, меѓународна, арапска и исламска, да преземат мерки за да го спречат таквиот закон“, рече тој. Семејството ал-Вахад вели дека снимателот Хаитам последен пат е виден како известува за настаните во близина на преминот Ерез.
Иако Израел е земја која со години во пракса не ја применува смртната казна, неодамнешните анкети покажуваат растечка поддршка за смртната казна меѓу еврејските Израелци, особено за борците Нукба. Анкетите исто така покажуваат широка поддршка за независна истражна комисија за нападите од 7 октомври, иако сегашната влада се обврза само на истрага што самата ќе ја спроведе.
