Францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц „дојдоа до заедничка проценка дека компаниите нема да можат да се договорат“, изјави официјален претставник во Берлин за агенцијата Франс Прес, додавајќи дека лидерите „ја препознале оваа реалност“, јави Гардијан.
Проектот, наречен Иден борбен воздушен систем (ФКАС), беше лансиран во 2017 година од Макрон и тогашната германска канцеларка Ангела Меркел. Целта беше да се заменат француските авиони Рафал и авионите Еврофајтер што ги користат Германија и Шпанија, до 2040 година.
Сепак, проектот вреден 100 милијарди евра од самиот почеток беше оптоварен со несогласувања меѓу француската Дасо авиејшн и европската воздухопловна група Ербас, која ги претставуваше германските и шпанските интереси. Главниот спор беше околу лидерството и контролата врз програмата за развој.
Дасо инсистираше да биде водечки партнер во развојот на авиони за да ја заштити својата интелектуална сопственост, додека Ербас се залагаше за порамноправно партнерство кое би вклучувало значаен трансфер на технологија. Париз и Берлин, исто така, се судрија околу видот на авионот.
Франција бараше единствен европски модел, додека Германија тврдеше дека нејзините потреби се различни бидејќи француските авиони мора да носат нуклеарно оружје и да слетуваат на носачи на авиони. Канцеларот Мерц и претходно јавно го изнесуваше прашањето дали развојот на борбен авион од шеста генерација со екипаж сè уште има смисла за германските воздухопловни сили.
Тој нагласи дека не сите земји-членки на ЕУ имаат исти барања за воена опрема. Напуштањето на проектот ФКАС е сериозен удар врз напорите на европските земји да соработуваат потесно во одбраната, особено по децении недоволно инвестирање и во услови на непријателски настроена Русија и сè понесигурни САД.
Програмата, покрај борбениот авион во центарот на спорот, вклучуваше и развој на беспилотни летала и високобезбедносен борбен облак на податоци. Европски извори изјавија за Ројтерс дека е можно развојот на последните два елементи да продолжи.
„Вистинската срж на ФКАС ќе продолжи да се развива како европски систем“, потврди за АФП и извор од германската влада, опишувајќи го како „нервен систем што ги поврзува авионите, беспилотните летала и другите компоненти во интегрирана целина“.
Според извори од германската влада, Мерц и Макрон разговарале за одлуката да го објават крајот на проблематичниот проект во петок, на маргините на самитот на лидерите на ЕУ и Западен Балкан во Црна Гора. И двајцата претходно безуспешно се обидуваа да ги убедат Ербас и Дасо да постигнат договор.
Но, и покрај најновите напори за спасување на проектот и јавните изјави за одлучност да се реализира, јазот меѓу Париз и Берлин станува сè поочигледен во последните месеци. Двајца медијатори, по еден од секоја земја, беа назначени во март за да изнесат предлози за спас на иницијативата, но не успеаја.
Шефот на Дасо инсистираше дека компанијата може сама да го води проектот и не сакаше тој да биде „ко-управуван“. Немаше коментар од канцеларијата на Макрон. Со оглед на тоа што изборите во Франција се одржуваат следната година, некаков вид позитивен исход за еден од клучните проекти се смета за важен за Париз. Ниту Дасо ниту Ербас не дадоа веднаш коментар.
