Според Националното биро за борба против корупција на Украина (НАБУ) и Специјализираното обвинителство за борба против корупција (САПО), куќите наводно биле наменети за поранешниот вицепремиер Олексиј Чернишов, претприемачот Тимур Миндич и поранешниот шеф на Кабинетот на претседателот Андриј Јермак. Сите тројца, заедно со уште четири лица, се обвинети во овој случај.
Истата група луѓе се најде под истрага во случајот од 100 милиони долари кој го вклучува државниот нуклеарен монопол Енергоатом. Полициски извор изјавил дека осомничените во случајот Енергоатом наводно му дале пари на тогашниот вицепремиер Чернишов за изградба на луксузни куќи во близина на Киев, поврзувајќи ги двата случаи.
За каков комплекс станува збор?
Четирите приватни куќи се наоѓаат во Козин, елитна населба јужно од Киев, позната како дом на високите функционери, политичари и претприемачи. Корупциската трага меѓу високите функционери почнала да се открива околу Чернишов, пријател на семејството Зеленски кој брзо напредувал во политичката хиерархија.
Проектот почнал во 2018 година, кога Чернишов бил коосновач на компанијата Блум девелопмент. Во рок од една година, компанијата купила повеќе од четири хектари земјиште во Козин, а подоцна го проширила имотот. Пред да биде назначен за гувернер на регионот Киев, Чернишов го префрлил својот удел на својата сопруга, која формално ја напуштила компанијата во 2023 година, додека тој ја водел државната гасна компанија Нафтогас.
Според бироот за борба против корупцијата, за време на неговиот мандат како министер за заедници и територии (2020-2022), Чернишов и неговите соработници ја потцениле вредноста на земјиштето за да фаворизираат инвеститор во замена за поткуп. За возврат, тие наводно добиле значителни попусти за станови во новоизградени згради во вредност од над 346.000 долари. Овие постапки, според НАБУ, ја оштетиле Украина за 24 милиони долари.
Истражителите тврдат дека приближно во исто време Чернишов помогнал во почнувањето на проект за луксузно домување. Идејата се оформила во 2020 година, кога тој ги вклучил Миндич, а подоцна и Јермак во проектот. Проектите биле скриени под кодните имиња Р1, Р2, Р3 и Р4 со цел да се сокријат вистинските сопственици, а имало и петта, заедничка резиденција Р0, наменета за спа центар, базен и теретана.
Целото градилиште, кое се протега на повеќе од осум хектари, би можело да вреди над шест милиони долари. Активната фаза на изградба почнала во мај 2020 година и дополнително се забрзала кратко по почетокот на руската инвазија во 2022 година.
„Реков… полека повторно да се почне со работата. Мораме некако да продолжиме напред. Прозорците, покривот и ќерамидите треба да пристигнат наскоро… Сè беше веќе нарачано“, наводно Чернишов ѝ пишал на својата сопруга на 29 март 2022 година, додека борбите сè уште траеле на периферијата на Киев. НАБУ објави и преписка што покажува како Јермак, поврзан со куќата Р2, се распрашал кај дизајнерот за напредокот на работите неколку дена пред инвазијата.
Плашејќи се од разоткривање, Миндич наводно одлучил да ја запре изградбата во јули 2025 година, кратко откако Чернишов беше официјално обвинет за скандалот со корупција во земјиштето. Високиот антикорупциски суд на Украина во меѓувреме го заплени земјиштето и петте недовршени резиденции. Чернишов се соочува со вкупно три обвиненија и негира какво било кривично дело.
Како бил финансиран проектот?
Агенциите за борба против корупцијата наведуваат дека куќите биле финансирани на два начина. Луѓе поврзани со Чернишов ја основале станбената задруга Сониачни берех (Сончев брег), која собирала и користела дел од парите за изградба. Истите овие лица наводно добивале пари за фиктивни услуги од лажни компании и компании од фармацевтскиот сектор. Овој метод сочинувал околу 10 отсто од вкупното финансирање.
Сепак, поголемиот дел од средствата, дури 72 отсто, наводно потекнувале од нелегални извори и биле исплатени во готово на работниците на градилиштето. Обвинителите тврдат дека повеќе од 8,9 милиони долари потрошени за проектот потекнуваат од мултимилионска корупциска шема поврзана со државниот нуклеарен монопол Енергоатом.
Според истрагата, високи функционери на Енергоатом наводно земале мито од 10 до 15 проценти од изведувачите за да го обезбедат својот статус на добавувач. Тие пари подоцна биле инвестирани во изградба на луксузни куќи.
Четвртата куќа била наменета за Зеленски?
Истражителите сè уште не откриле за кого била наменета четвртата куќа, со кодно име Р1. На крајот на април весникот Украинска правда објави транскрипти од наводен разговор помеѓу Миндич и лице по име Наталија, вклучено во изградбата.
Според објавените транскрипти, Наталија вели дека фасадите на проектот на Андриј се веќе завршени и дека ограда сега ја одделува куќата на Миндич од таа на Вова, што кратка форма на името Володимир.
Во разговорот, Миндич наводно го споменува и очекуваното пристигнување на Макс Донетс, кој новинарите го идентификуваа како шеф на личното обезбедување на претседателот Зеленски. Шефот на НАБУ Семен Кривонос на 12 мај изјави дека Зеленски не бил вклучен во предистражната постапка во овој случај и дека како сегашен претседател е заштитен од кривично гонење. Кабинетот на претседателот одбил да коментира за истрагата.
