вторник, 21 јули 2026

Научниците објаснуваат зошто нечија коса е права, а нечија кадрава

Причината зошто косата е права или кадрава не зависи од тоа како ја миете и сушите, ниту од температурата и влажноста на воздухот.

Фото: Ансплеш

Објавено на

часот

Сподели

Целиот процес започнува под површината на кожата, во стотици илјади ситни фоликули распоредени низ скалпот, пренесува Саенс алерт.

Научниците уште во 2005 година, со анализа на фоликулите на човечкиот скалп, открија дека косата почнува да се обликува уште пред да израсне над површината на кожата. Тогаш заклучиле дека структурата на косата е програмирана во самиот корен. Истражувањата спроведени во наредните години дадоа подетален увид во овој процес.

Секое влакно се создава во поткожниот фоликул и постепено излегува на површината.

Ако фоликулот е прав и поставен вертикално, и косата ќе биде права. Но, ако фоликулот е закривен, влакното при растот се витка. Процесот е посложен од едноставно „обликување“, бидејќи, според поновите сознанија, клетките на едната страна од закривениот фоликул се делат и созреваат поинаку отколку клетките на спротивната страна.

Поради тоа, составот на кератинот и на другите материи не е еднаков по целиот пресек на влакното. Резултатот е асиметрична структура која природно се свиткува и криви. За разлика од тоа, фоликулите на правата коса имаат симетрична структура.

Генетика и структура на косата

Иако сè уште постојат непознати аспекти, прегледот на научната литература од 2019 година потврди дека токму обликот на фоликулот пресудно одредува дали косата ќе биде права, брановидна или кадрава, додека составот на самото влакно влијае врз неговата цврстина и текстура. Откако ќе израсне, косата го задржува обликот што е зададен во коренот. Бидејќи структурата на фоликулот е генетски одредена, членовите на исто семејство често имаат сличен тип коса.

Самите фоликули се исклучително сложени системи што содржат матични клетки, крвни садови и жлезди, кои заедно учествуваат во создавањето на косата. Откако косата ќе порасне од скалпот, нејзините клетки повеќе не се делат ниту созреваат. Косата е всушност мртво кератинско влакно, но процесите во рамките на живиот фоликул трајно ги определиле неговите својства.

Вообичаената поделба на типовите коса според расата нема научна основа. Споменатиот преглед од 2019 година наведува дека во секоја човечка популација, без оглед на потеклото, може да се сретне цел спектар на облици на коса. Сепак, точно е дека одредени степени на кадравост се почести кај одредени генетски групи.

Еволутивната предност на кадравата коса

Прашањето зошто се развиле различни типови фоликули сè уште нема целосен одговор. Една од теориите, која е поддржана и со понови докази, е дека косата имала важна улога во терморегулацијата.

Во експеримент спроведен во 2023 година, научниците поставувале перики од човечка коса на термална кукла во контролирани услови. Утврдиле дека куклата со перика апсорбирала значително помалку топлина отколку без неа. Биле тестирани неколку типа перики: со права коса, како и со благо и силно кадрава коса.

Сите перики обезбедувале одредена заштита, но цврсто кадравата коса се покажала како најефикасна во намалувањето на апсорпцијата на сончевото зрачење. Иако идејата е интересна, еволутивните предности на одредени физички карактеристики е тешко прецизно да се утврдат, па затоа научниците продолжуваат со своите истражувања за да добијат целосна слика.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ