Во време кога Европската Унија преку програмата Еразмус+ и други фондови издвојува значителни средства за поддршка на лицата со попреченост, овие прашања заслужуваат искрен одговор. Целта на тие средства не е да создадат добра фотографија, туку подобар живот.
За среќа, постојат организации кои чесно, професионално и посветено работат. Благодарение на нив многу луѓе добиле поддршка, знаење и нови можности. Но, би било неискрено да молчиме дека постојат и поинакви примери.
Во дел од проектите, впечатокот е дека најважно е да се исполни бројот на учесници, да се одржи настанот и да се достави извештај. Сè изгледа успешно на хартија. Но, кога ќе се изгаснат светлата во салата и ќе завршат ракоплескањата, останува едно прашање: што навистина се промени?
Лицата со попреченост не смеат да бидат публика што ќе пополни столчиња или доказ дека проектот бил инклузивен. Тие не се бројка во табела, ниту фотографија во презентација. Тие се луѓе со искуство, идеи и право да бидат слушнати.
Истото важи и за професионалците кои со години работат во оваа област. Искусните луѓе не треба да се покануваат само да седат во публиката. Ако навистина сакаме квалитетни проекти, тогаш мора да има простор за дијалог, различни мислења и конструктивна критика. Проект што се плаши од прашања тешко може да донесе вистински промени.
Инклузијата не се случува во моментот кога ќе се направи фотографијата. Таа започнува тогаш кога нечиј глас ќе биде слушнат, кога нечие искуство ќе стане дел од решението и кога по завршувањето на проектот ќе остане нешто што ќе го подобри секојдневниот живот на луѓето.
Можеби е време успехот на проектите да не се мери само со бројот на активности, учесници и извештаи. Можеби треба да се прашаме колку луѓе навистина почувствувале дека биле рамноправни партнери, а не само присутни гости.
Европските средства се доверба. А довербата носи одговорност. Затоа секој проект треба да се запраша не колку фотографии направил, туку колку животи допрел.
Затоа што инклузијата не е настан. Не е извештај. Не е фотографија.
Инклузијата е чувство дека некој навистина те слушнал и ти дал можност да бидеш дел од промената.
Александра Сабрас Апостолова,
дефектолог
