Литванскиот претседател Гитанас Науседа соопшти дека парламентарните партии се согласиле од Уставот да го отстранат членот 137, кој изречно забранува оружје за масовно уништување на литванска територија. „Геополитичката ситуација се влошува. Нашиот Устав е пишуван во време кога околностите биле целосно поинакви“, рече Науседа, нагласувајќи дека во моментов не постојат конкретни планови за складирање нуклеарно оружје во земјата.
Литванскиот министер за одбрана Робертас Каунас ја образложи иницијативата со тврдењето дека Литванија практично останала единствената членка на Алијансата со изречна уставна забрана за такво оружје. Тоа, според него, ја спречува целосно да го искористи одбранбениот потенцијал на НАТО.
Потегот на Литванија доаѓа во момент кога и други северни и балтички држави отворено сигнализираат подготвеност да бидат домаќини на нуклеарно оружје на НАТО. Естонија, Шведска и Данска во последните месеци изразија подготвеност за таков чекор, додека шведскиот премиер Улф Кристерсон потврди дека Стокхолм веќе разговара со Лондон и Париз за нуклеарно одвраќање.
Германија се обидува да преземе водечка улога во воспоставувањето, како што го нарекува, нуклеарен систем на ниво на Европската Унија. Пратеникот на владејачката Христијанско-демократска унија (ЦДУ), Јенс Шпан, претходно се залагаше Германија да добие пристап до француското и британското нуклеарно оружје.
Во меѓувреме, Русија презеде конкретни контрамерки кон Финска. Од 1 јули привремено го прекина железничкиот сообраќај за луѓе, возила и товар преку сите пет гранични премини со Финска, а истовремено затвори и по еден премин кон Естонија и Латвија. Во уредбата причината за затворањето не е изречно наведена, но временски се совпаѓа со укинувањето на финската нуклеарна забрана.
Последиците ги почувствуваа пограничните заедници. Сообраќајот за автомобили и пешаци беше прекинат уште во декември 2023 година, а сега е прекинат и преостанатиот железнички товарен сообраќај. Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, ја оцени одлуката на Финска како „победа на слепата русофобија“ над здравиот разум.
Законот што го започна овој развој на настаните го потпиша финскиот претседател Александар Стуб во петокот, 26 јуни 2026 година, со што беше завршен процесот што парламентот го започна на 17 јуни. Новите одредби, кои се во сила од 1 јули, дозволуваат увоз, транспорт, снабдување и поседување нуклеарно оружје кога тоа го бараат одбраната на Финска, колективната одбрана на НАТО или одбранбената соработка.
Пратениците го усвоија предлогот со 125 гласа „за“ и 61 „против“, при што му се спротивставија опозициските социјалдемократи, зелените и Левичарскиот сојуз. Одлуката доаѓа три години откако Финска, дотогаш воено неутрална земја, се приклучи кон НАТО, што беше директен одговор на руската инвазија врз Украина. Финска со Русија дели граница долга 1.340 километри, најдолга од сите членки на Алијансата.
Иако финската влада повторува дека земјата „нема планови“ да биде домаќин на нуклеарно оружје во мирно време, законот отвора правна можност за таков чекор во иднина. Тоа би било во согласност со програмата на НАТО за споделување нуклеарно оружје, во рамките на која сојузничките воздухопловни екипажи можат да испорачуваат тактички нуклеарни бомби доколку конвенционалниот конфликт прерасне во нуклеарен.
Постојаниот претставник на Русија во ОН во Женева, Генадиј Гатилов, предупреди дека Москва ќе го третира нуклеарното оружје на границите, без разлика дали станува збор за Финска или Полска, како „директна закана што оправдува компензаторни контрамерки“. Поранешниот руски претседател Дмитриј Медведев ја обвини Финска за русофобија и најави дека земјата би можела да стане една од целите на руското нуклеарно оружје.
Засега најверојатното сценарио е Финска во краток рок навистина да не биде домаќин на нуклеарно оружје, бидејќи таквата одлука би барала посебен политички договор во рамките на НАТО и со САД. Прашањето е дали укинувањето на забраната ќе остане симболичен сигнал за одвраќање упатен кон Москва или ќе стане прв чекор кон вистинско физичко распоредување нуклеарно оружје најблиску до руската граница од крајот на Студената војна.
