Коментарите на Нетанјаху, кои за Ројтерс ги опишале двајца израелски функционери запознаени со разговорите, доаѓаат во момент кога Израел во голема мера е оставен настрана од разговорите за постигнување почетен договор за запирање на војната, која почна со заедничко американско-израелско бомбардирање.
И САД и Иран не очекуваат брз напредок во разговорите, а и натаму имаат несогласувања околу иранските нуклеарни амбиции, барањата на Техеран за укинување на санкциите и израелската војна во Либан против милитантите на Хезболах.
Нетанјаху бара право да продолжи со операции против заканите што Израел ги смета за опасни на сите фронтови, вклучително и во Либан — услов што би можел да го урне договорот ако Иран инсистира на целосен прекин на израелските воени операции во јужен Либан.
„Нетанјаху ќе направи што и да сакам“, вели Трамп
Еден од израелските функционери, кој бил вклучен во приватните разговори на Нетанјаху, рече дека израелскиот лидер изразил загриженост за меморандумот за разбирање што моментално се договара. И двата извори зборувале под услов на анонимност поради чувствителноста на приватните разговори.
Според висок функционер од администрацијата на Трамп, договорот би предвидувал Иран да го отвори Ормускиот теснец во замена за укинување на американската поморска блокада, по што би следувале дополнителни преговори за нуклеарните прашања. САД и Иран водат индиректни разговори со посредство на Пакистан.
Ирански извори за Ројтерс изјавиле дека во подоцнежните фази би можеле да се најдат „изводливи формули“ за решавање на спорот околу резервите на високо збогатен ураниум, вклучително и разредување на материјалот под надзор на нуклеарното тело на Обединетите нации.
Иако договорот засега директно не ги опфаќа израелските грижи за иранската нуклеарна програма и резервите, Нетанјаху признава дека Израел „во моментов нема маневарски простор да влијае врз претседателот“, рече израелскиот функционер.
Кабинетот на Нетанјаху не одговорил веднаш на барањето за коментар.
Трамп и Нетанјаху разговарале телефонски најмалку трипати во изминатата недела, период во кој, според израелски функционери, земјата правела подготовки за можно обновување на заедничките воздушни напади со САД врз Иран, насочени кон енергетската инфраструктура.
По првиот од трите разговори, во вторникот навечер, новинарите го прашале Трамп што му кажал на Нетанјаху.
„Тој е многу добар човек, ќе направи што и да сакам“, одговорил Трамп.
Двајцата повторно разговарале во петокот навечер. Во саботата, откако Трамп имал заеднички разговор со лидерите од Заливот, Турција и Пакистан за да ги информира за состојбата на преговорите со Иран, Трамп и Нетанјаху разговарале и третпат.
По тој разговор, Нетанјаху, кој дотогаш јавно не коментирал за евентуален договор со Иран, соопштил дека со Трамп разговарал за „меморандумот за разбирање за повторно отворање на Ормускиот теснец и претстојните преговори за конечен договор за иранската нуклеарна програма“.
Нетанјаху рекол дека со Трамп се согласиле оти секој конечен договор мора да значи демонтирање на иранските капацитети за збогатување ураниум и отстранување на збогатениот нуклеарен материјал од иранска територија.
Тој додал дека Трамп повторно го потврдил правото на Израел да се брани од закани „на секој фронт, вклучително и Либан“.
Израел и Хезболах продолжија со борбите и покрај примирјето од 16 април, постигнато откако САД и Иран се согласија за пошироко примирје.
Израелските сили останаа распоредени во дел од јужен Либан, а војската продолжи со воздушни напади врз цели на Хезболах, додека милитантите возвраќаа со дронови кон израелските сили и северни израелски градови.
Нетанјаху под притисок пред избори
Појавувањето на можен договор доаѓа во чувствителен момент за Нетанјаху пред националните избори, на кои според проекциите би можел да загуби. Неговите противници го критикуваат дека не ги исполнил јавно поставените цели на војната.
Во почетокот на американско-израелските напади врз Иран на 28 февруари, Нетанјаху изјави дека Израел сака да создаде услови за соборување на иранската верска власт, уништување на нуклеарните и балистичките капацитети на земјата и слабеење на нејзината способност за проектирање моќ низ регионот.
Како што претходно објави Ројтерс, Трамп дал конечна наредба за операцијата против Иран откако Нетанјаху во разговор со американскиот претседател се залагал за заедничка ликвидација на врховниот лидер Али Хамнеи. Хамнеи беше убиен во првите напади.
Оттогаш, воените цели на Израел и САД почнале да се разликуваат, при што Вашингтон се фокусирал на повторно отворање на Ормускиот теснец, низ кој пред војната минуваше околу една петтина од светските испораки на нафта и течен природен гас.
Во интервју за Си-би-ес овој месец, Нетанјаху нагласи дека треба да се направи уште многу за да се обезбеди изнесување на збогатениот ураниум од Иран, прекин на поддршката за регионалните сојузници и запирање на производството на балистички ракети.
„…Има уште работа“, рекол Нетанјаху.
