петок, 12 јуни 2026

Иранските медиуми објавија детали од можниот договор со Америка

Меморандумот за разбирање меѓу Соединетите Американски Држави и Иран е во последната фаза од преговорите по неколку рунди амандмани и се базира на предлогот од 14 точки на Иран, објави иранската државна новинска агенција ИРНА.

Фото: ЕПА

Објавено на

часот

Сподели

Иако сè уште нема официјална потврда од Вашингтон и Техеран, иранските медиуми во последните часови објавуваат сè повеќе детали за содржината на привремениот договор кој би можел да биде потпишан во текот на следната недела и да го означи почетокот на нова фаза во односите меѓу двете земји.

Според ИРНА и полуофицијалната агенција Мехр, документот предвидува прекин на непријателствата на сите регионални боишта поврзани со конфликтот меѓу САД и Иран, вклучително и Либан. Како дел од договорот, Вашингтон би се обврзал да изврши притисок врз Израел да ги прекине воените операции против Хезболах во областа на Бејрут и јужен Либан.

Едно од најчувствителните прашања, нуклеарната програма на Иран, нема да се реши веднаш според сегашниот нацрт. Иран наводно нема да преземе нови обврски пред почетокот на специјалните преговори што би се воделе во текот на 60 дена по потпишувањето на меморандумот. Техеран инсистира на одржување на своите фундаментални принципи, вклучително и правото на збогатување ураниум.

Што се однесува до Ормускиот теснец, иранските медиуми нагласуваат дека Техеран нема намера да го предаде управувањето со тој стратешки важен воден пат, ниту да ја врати ситуацијата како што постоеше пред почетокот на конфликтот. Според овие тврдења, меморандумот би содржел само одредби за нормализирање на поморскиот сообраќај и укинување на блокадата на САД врз иранските пристаништа. Управувањето со теснецот би било координирано исклучиво меѓу државите од регионот, без директна американска улога.

Голем дел од договорот се однесува и на економски прашања. Иран бара ослободување на 24 милијарди американски долари замрзнати финансиски средства во странство, при што половина од таа сума ќе биде достапна веднаш по потпишувањето на документот. ИРНА тврди дека Техеран добил посебни гаранции од трети страни за ова.

Прашањето за укинување на санкциите на САД би се решавало и за време на 60-дневниот преоден период. Во тој период, Вашингтон не треба да одлучува за нови санкции или да го зголеми своето воено присуство на Блискиот Исток, според иранските тврдења.

Посебно внимание се посветува на делот поврзан со реконструкцијата на Иран по конфликтот. Агенцијата Мехр наведува дека документот вклучува рамковен план за реконструкција вреден најмалку 300 милијарди долари. Конкретните механизми за имплементација и финансирање ќе бидат договорени дури по потпишувањето на меморандумот.

Во исто време, според истата агенција, темите за балистичката ракетна програма на Иран и мрежата на регионални сојузници и вооружени групи кои Западот често ги нарекува марионети на Иран се целосно изоставени од преговорите.

И покрај оптимистичките извештаи на државните медиуми, агенцијата Тасним, која се смета за блиска до иранската Револуционерна гарда, предупредува дека текстот на договорот сè уште треба да помине низ финална анализа и да биде одобрен од надлежните институции во Иран.

Доколку биде потврден, меморандумот би претставувал најголем дипломатски пробив меѓу Вашингтон и Техеран во последните децении и потенцијално би го отворил патот кон поширок мировен договор што би можело значително да го промени безбедносниот и политичкиот пејзаж на Блискиот Исток. Сепак, пречките се сè уште јасно видливи и се чини дека за клучните прашања (Ормус и нуклеарната програма) на кои инсистираат САД, Иран не е подготвен да попушти.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ