Компјутерска анализа откри потенцијални кандидати
Американски истражувачки тим ја започнал својата работа со анализа на тоа како Алцхајмеровата болест ја менува активноста на гените во мозокот. Потоа ја пребарале медицинската база на податоци во потрага по лекови што би можеле да ги поништат тие промени. Со споредување на медицинската документација на пациенти кои ги земале тие лекови како дел од лекувањето на рак, забележале дека кај нив бил намален ризикот од развој на Алцхајмерова болест.
„Алцхајмеровата болест предизвикува сложени промени во мозокот, што го отежнува нејзиното проучување и лекување. Но, нашите компјутерски алатки ни овозможија директно да ја анализираме оваа сложеност“, рече компјутерскиот биолог Марина Сирота од Универзитетот во Калифорнија, Сан Франциско. „Возбудени сме што нашиот компјутерски пристап нè доведе до потенцијална комбинирана терапија за Алцхајмерова болест, базирана на постојни, веќе одобрени лекови.“
Охрабрувачки резултати кај глувци
Откако летрозол и иринотекан биле избрани како најперспективни кандидати, истражувачите ги тестирале на модел на Алцхајмерова болест кај глувци. Кога биле применувани заедно, лековите успеале да поништат дел од промените во мозокот што ги предизвикува болеста. Штетните наслаги од тау-протеини, карактеристични за мозокот на лице заболено од Алцхајмерова болест, значително се намалиле. Глувците, исто така, покажаа подобрувања во задачите за учење и меморија, две когнитивни функции најчесто нарушени од болеста.
Со комбинирањето на двата лека, научниците успеале да дејствуваат врз различни видови мозочни клетки погодени од болеста. Се покажало дека летрозолот делува врз невроните, додека иринотеканот влијаел врз глијалните клетки.
„Алцхајмеровата болест е веројатно резултат на повеќекратни промени во многу гени и протеини кои работат заедно за да го нарушат здравјето на мозокот“, објасни невронаучникот Јадонг Хуанг од Универзитетот во Калифорнија, Сан Франциско и Институтот Гладстон. „Ова го прави развојот на лекови исклучително предизвикувачки, бидејќи традиционално се развива еден лек за еден ген или протеин што предизвикува болест.“
Претстои долг пат до примена кај луѓе
Иако почетните резултати се ветувачки, пред истражувачите сè уште стои долг пат. Лековите засега се тестирани само на глувци, а важно е да се земат предвид и нивните несакани ефекти. При пренамена на лекови за лекување на друга болест, потребно е внимателно да се одмерат потенцијалните придобивки и ризици. Еден од следните чекори треба да бидат клинички испитувања кај луѓе. Според мислењето на истражувачите, ваквиот пристап би можел да доведе до развој на персонализирани и поефикасни третмани, засновани врз специфичните промени во експресијата на гени кај секој поединечен пациент.
Се проценува дека повеќе од 55 милиони луѓе ширум светот страдаат од Алцхајмерова болест, а се очекува тој број да се зголеми повеќе од двојно во следните 25 години, како што старее светската популација. Наоѓањето начини за спречување на болеста или дури и запирање на нејзините симптоми би имало огромно влијание врз глобалното здравје.
„Кога целосно независни извори на податоци, како што се податоците за експресија на гени во поединечни клетки и клиничките записи на пациентите, нè водат до истите механизми и истите лекови, кои потоа ја ублажуваат болеста во генетскиот модел, тогаш веројатно сме на вистинскиот пат“, заклучи Сирота. „Се надеваме дека ова откритие може брзо да се претвори во вистинско решение за милиони заболени.“
