Во демонстрација на целосен меѓупартиски консензус, сите 17 бугарски пратеници во Европскиот парламент потпишаа заедничко писмо до своите колеги, цврсто отфрлајќи каков било обид за повторно отворање или преиначување на преговарачката рамка на Европската Унија од 2022 година за Македонија. Писмото, до кое дошол ЕУалајв, предупредува дека иницијативите како Амандманот 108 во претстојниот годишен извештај за напредок ризикуваат да ја поткопаат кредибилноста на целиот процес на проширување и принципот „договорите мора да се почитуваат“.
Бугарската делегација – која ги опфаќа Европската народна партија, Социјалистите и демократите, Обнова, Европските конзервативци и реформатори и други групи – реагира на неодамнешните медиумски извештаи во Скопје за неофицијален документ и писмо од Македонија што кружат во Европскиот парламент, како и на Амандманот 108 предложен од известувачот Томас Вајц. Со тој амандман се бара од Правната служба на Советот „итно да ги разјасни сите нејаснотии“ во врска со правниот статус на Вториот протокол од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Бугарија и Македонија од 2017 година.
„Нема правна нејаснотија што треба да се разјасни“, велат бугарските европратеници. „Протоколот е составен дел од Европскиот консензус од јули 2022 година, јасно одразен во заклучоците на Советот и целосно вграден во преговарачката рамка.“ Неговото доведување во прашање, велат тие, не е техничко прашање, туку „директен обид повторно да се отвори веќе затворено прашање“ што едногласно го одобриле сите 27 земји членки и самата Македонија.
Европскиот консензус од 2022: обврзувачки и непреговарачки
Во писмото се потсетува дека заклучоците на Советот од јули 2022 година – постигнати под француското претседателство – претставуваат сеопфатен патоказ за пристапувањето на Македонија. И Преспанскиот договор со Грција и Договорот со Бугарија од 2017 година, вклучително и неговите годишни протоколи, се јасно вградени во преговарачката рамка усвоена на 18 јули 2022 година и применувана од првата меѓувладина конференција следниот ден, велат.
Вториот протокол, потпишан во Софија на 17 јули 2022 година за време на втората седница на Заедничката меѓувладина комисија, содржи конкретни заемни обврски: изградба на прекугранични железнички врски и инфраструктура на Коридорот 8; засилена секторска соработка во економијата, културата и мобилноста; заштита на правата на лицата што се изјаснуваат како Бугари во Македонија во согласност со копенхашките критериуми; механизми за борба против говорот на омраза; отворање на архивите од југословенскиот период; и продолжување на работата на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања.
Бугарските европратеници нагласуваат дека сегашната македонска влада се чини дека се префрла од спроведување кон „креативни“ решенија надвор од договорената рамка – на пример, претставувајќи ја преговарачката рамка како „нацрт“ отворен за измени. Ова, велат тие, е спротивно на јасната одредба дека уставните измени со кои Бугарите ќе бидат признаени како составен дел од народите автоматски ќе ја активираат следната меѓувладина конференција без дополнителна одлука на Советот.
„Бугарија исполни – сега е на ред Скопје“
Во писмото се истакнува дека Бугарија веќе ги исполнила своите обврски од консензусот од 2022 година, вклучително и отстранувањето на резервите за Фронтекс-договорот со Македонија. Се вели дека ставот на Софија, едногласно поддржан од бугарското Собрание, е јасен: нема дополнителни билатерални услови надвор од оние веќе вградени во правото на Европската Унија и во преговарачката рамка.
„Остануваме цврсто посветени на поддршката на европската иднина на Северна Македонија“, заклучуваат европратениците, „но таа поддршка е неразделна од принципот дека договорите мора да се почитуваат и спроведуваат.“ Тие го повикуваат Европскиот парламент да ги отфрли сите амандмани или компромисни текстови што би легитимирале обиди за поткопување на консензусот од 2022 година, предупредувајќи дека таквите потези би создале институционална неусогласеност меѓу Парламентот, Советот и Комисијата и би ја нарушиле довербата во процесот на проширување.
Одек од минатогодишната заедничка акција
Писмото се надоврзува на сличната обединета акција на бугарската делегација од минатата година, кога две заеднички писма до претседателката на Европскиот парламент Роберта Мецола и до колегите помогнаа да се блокира една „неприфатлива формулација“ во претходниот извештај за напредок. Европратеници како Андреј Ковачев, Андреј Новаков, Илхан Ќучук, Радан Канев и други повеќепати нагласуваа дека рамката не може селективно да се преиначува.
Потписници се: Андреј Ковачев, Андреј Новаков, Елена Јончева, Емил Радев, Ева Мајдел, Христо Петров, Илхан Ќучук, Илија Лазаров, Ивајло Валчев, Кристиан Вигенин, Никола Минчев, Петар Волгин, Рада Лајкова, Радан Канев, Станислав Стојанов, Танер Кабилов и Цветелина Пенкова.
