А сега надминете го тоа.
Соберете ги сите свои морнарици и веднаш тргнете кон Персискиот Залив за да ѝ се придружите на американската армада и јасно да ставите до знаење дека на Иран никогаш, ама никогаш нема да му биде дозволено да одлучува кој ќе поминува, а кој нема да поминува низ Ормускиот теснец. И ако инсистира да се обиде да го прави тоа, тогаш нема да се соочи само со Соединетите Американски Држави и Израел, туку со целата западна алијанса.
Ако седите настрана и му дозволите на злонамерниот ирански режим, со неговата отровна идеологија, да го земе како заложник Ормускиот теснец — како и модернизирачките арапски држави од Заливот што се наредени долж него — тоа ќе ја држи најкритичната светска нафтена артерија во состојба на трајна нестабилност. Ова не е мала работа за Европа, која силно зависи од гасот од Заливот за затоплување и за напојување на своите економии, освен ако не сака повторно да стане зависна од Русија.
Знам дека ова е големо барање, и ќе беше многу полесно ако Трамп или израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху некогаш покажеа интегритет да се извинат што ја почнаа оваа војна без консултација со НАТО, без никаква стратегија за денот потоа ако работите не одат според планот и без ни трошка меѓународна легитимација од Обединетите нации.
За жал, овие двајца непромислени егоманијаци, кои не се ни приближно толку паметни колку што мислат дека се, сега самите се ставија во стапица. За несреќа, сите ние сме во истата стапица со нив.
Ситуацијата што ја создадоа и онака е доволно лоша. Уште полошо е што тешко може да се види како оваа војна ќе заврши со мировен договор што нема да му даде нов живот на исламскиот режим во Иран. Секој договор што бара Иран да се откаже од збогатениот ураниум — и поставува ограничувања за идното збогатување — исто така би барал Трамп да му вбризга финансиски средства на Техеран со укинување на санкциите.
Но последното нешто што би требало да го сакаме е тие отстапки да вклучуваат какво било специјално право за Иран да постави наплатна рампа за да изнудува од бродовите што сакаат да минуваат низ Ормускиот теснец. Токму тоа се обидуваат да го организираат Иранците.
Според Лојдс лист интелиџенс, кој го следи глобалниот бродски сообраќај, Техеран веќе формирал нова агенција наречена Управа за теснецот во Персискиот Залив. Со тоа, Иран „се позиционира како единствен валиден орган што им дава дозвола на бродовите што минуваат низ теснецот“, соопшти Лојдс. Додаде дека новата иранска институција им испратила формулар за пријава за бродовите што бараат премин, со цел да го одобрува транзитот и да наплатува такси од секој брод што поминува низ теснецот.
Ако тоа, или нешто слично, стане новата нормала за пловидба низ Ормускиот теснец, кој знае кои други држави ќе почнат да поставуваат наплатни рампи на критичните поморски патишта покрај своите брегови?
Трамп и Биби не направија ништо за да заслужат толку возвишена поддршка од НАТО, иако иднината на Ормускиот теснец толку директно влијае врз секоја членка на алијансата. Ова ме води до мојот тажен заклучок: нашите сојузници во НАТО речиси сигурно ќе го отфрлат овој повик.
Неопходното сега можеби е невозможно. Трамп толку редовно го омаловажуваше НАТО, поткопувајќи го одвраќањето на алијансата против Русија, ја почна војната со Иран без ни трошка консултација и покажа целосна рамнодушност кон разорните инфлаторни последици и енергетските кризи што оваа војна им ги нанесе на членките на НАТО, што луѓето во тие земји едноставно можеби нема да им дозволат на своите лидери да ни помогнат.
Тоа е особено веројатно во време кога Трамп од ден на ден звучи сè понеурамнотежено. Кој би сакал да застане покрај него, освен подлизурковците во неговиот кабинет и партија?
Во објава на Трут сошл во неделата Трамп го осуди одговорот на неговиот мировен предлог од „таканаречените ‘претставници’“ на Иран како „целосно неприфатлив“. Господине Трамп, ако се „таканаречени претставници“, тогаш зошто со недели преговаравте со нив и од каква корист би бил позитивниот одговор? А можеби се „таканаречени“ затоа што вие и Нетанјаху ги убивте нивните „таканаречени“ претпоставени, кои можеби имаа овластување да склучат сериозен договор. Мислевте дека режимот ќе се урне, но наместо тоа го зацврстивте.
Не е изненадување што Трамп ги нарече новите лидери на Иран „лудаци“. Толку време ви требаше да го откриете тоа, господине претседател? Зар не знаевте дека една од најпознатите изјави на ајатолахот Хомеини беше дека Иранците не го собориле шахот Мохамед Реза Пахлави во 1979 година „за да добијат поевтини дињи“?
Трамп е толку убеден дека сите се корумпирани, затоа што толку многу луѓе околу него изгледаат такви, финансиски или етички, што е шокиран кога некој папа или ајатолах нема да се свиткаат пред неговата волја. Тие мора да се „лудаци“, вели тој. Не. Тие навистина веруваат во своите убедувања.
Не сум загрижен само за нашите сојузници во НАТО. Загрижен сум и за нашите арапски сојузници од Заливот, кои можеби се најголемите губитници од оваа војна.
Два доминантни модели денес се борат за иднината на Блискиот Исток. „Изборот е или Дахија или Дубаи“, ми рече Надим Котеич, либански писател и стратег од Обединетите Арапски Емирати.
Дахија е името на шиитското јужно предградие на Бејрут, упориште на иранскиот Хезболах, кој се обидува на Либан да му наметне ист вид антидемократски, антимодерен, антиплуралистички, пуритански исламски фундаментализам како тој што иранскиот режим го наметна дома. Иранците се обидуваат да го направат истото и во Ирак и Јемен, откако не успеаја во Сирија. Сè што ќе допре оваа Дахија-визија „е смртоносен бакнеж за една држава“, како што рече Котеич. „Ја претвора во уште една просечна верзија на Иран.“
Обединетите Арапски Емирати развија поинаков модел, првично изграден околу пристанишниот град Дубаи. Тие прогласија дека иднината им припаѓа на владите што создаваат некорумпирана, одговорна бирократија и поддржуваат умерен ислам, верски плурализам и отвореност кон светот и кон секој што сака да ги донесе своите таленти. Во изминатите децении, луѓе од целиот арапски свет, и пошироко, се слеваа во Дубаи за работа, туризам и можности. И тоа функционираше.
Емиратите и модернизирачките Саудијци, Бахреинци, Кувајќани и Катарци се далеку од совршени. Понекогаш прават многу лоши работи. Но во споредба со нивните претходници и со други во регионот, оваа нова генерација на лидери од Заливот нуди модел на модерност на кој му се восхитуваат и сè повеќе го имитираат низ арапскиот свет.
Оваа војна беше катастрофа за нив, оттурнувајќи ги странските инвеститори, туристи и таленти, и оптоварувајќи ги со идни огромни трошоци за одбрана за да го одвратат Иран откако Соединетите Американски Држави ќе си заминат. Сите тие пари ќе бидат одвлечени од економскиот развој. Иако наводно има прекин на огнот меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, според извештаите Иран ги гаѓал Емиратите со ракети и дронови, што Техеран го негира.
Токму моделот на Дубаи е оној што Техеран сака да го уништи.
„Ако сте млад човек во арапскиот свет, во Обединетите Арапски Емирати гледавте држава што го почитува владеењето на правото, напорно работеше за да ја избегне оваа војна и ги отвори вратите за секој што сака да напредува — дури и за Иранците“, ми рече Мина Ал-Ораиби, главна уредничка на Нешнал, англискиот дневен весник на Емиратите со седиште во Абу Даби. „Имаше дури и болница управувана од Иранци, иранско училиште и ирански клуб.“ Во меѓувреме, додаде таа, по истата улица во истиот Дубаи, „Израелци правеа свадби.“
„Ако тој модел биде оштетен, а никој ни со око да не трепне“, додаде Ораиби, „и ако особено Глобалниот Југ почне да го гледа Иран како единствената држава што им се спротивставила на Трамп и Нетанјаху и ги повикала на одговорност за уништувањето на Газа — тоа ќе биде трагедија што ќе го осиромаши целиот регион.“
Затоа завршувам таму каде што почнав. Разбирам зошто нашите сојузници во НАТО сакаат да гледаат како Трамп и Нетанјаху го жнеат она што го посеале. Но овие двајца ужасни лидери посеаја ветер — а сите ние ќе пожнееме бура ако Иран излезе од ова посилен.
