Речиси и да нема полошо летно чувство од отворањето на вратата од автомобил кој со часови стоел на сонце. Напливот од топол, застоен воздух, жешките метални делови од безбедносниот појас и воланот кој е премногу жежок за да се допре се познати маки за секој возач, објави хрватскиот портал Нет.
Во такви моменти, првата реакција е да ја вклучите климата на најсилно и да чекате. Но што ако тоа не е најбрзиот начин вашата подвижна печка да ја претворите во пријатно возило? Науката и неколку едноставни тестови открија изненадувачки ефикасен метод кој штеди и време и гориво.
Ефектот на стаклена градина на четири тркала
Пред да преминеме на решенијата, важно е да разбереме зошто автомобилот толку многу се загрева. Одговорот лежи во ефектот на стаклена градина. Сончевите зраци поминуваат низ стаклата, а топлината останува заробена внатре. Површините како контролната табла и седиштата ја впиваат таа топлина, а потоа ја зрачат назад во кабината, подигајќи ја температурата значително над надворешната.
Истражување на Универзитетот Стенфорд покажало дека во текот на сончев ден, при надворешни температури меѓу 22 и 35 Целзиусови степени, температурата во внатрешноста на автомобилот може во просек да биде повисока за дури осум степени.
За само десетина минути кабината може да достигне и повеќе од 50 степени, претворајќи се во опасна зона. Темната контролна табла се однесува како радијатор и зрачи топлина уште долго откако ќе го вклучите ладењето.
Како брзо да се излади автомобилот?
За да се пронајде најбрзиот начин за разладување, беше спроведен експеримент во текот на неколку дена: во автомобил паркиран на сонце, беше измерена брзината со која различните техники ја намалуваат температурата. Резултатите биле драматични.
Првиот метод – палење на автомобилот и вклучување на климата на максимум додека возилото мирува – се покажал како најмалку ефикасен. Во првите десет минути температурата опаѓала со брзина од само еден степен во минута. По 20 минути во автомобил кој на почетокот имал 53 степени, температурата паднала само на 39, што и понатаму било повисоко од надворешната температура. Возењето е клучно бидејќи на клима-уредот му е потребен проток на воздух преку кондензаторот за ефикасно да работи.
Вториот метод, кој го користат повеќето возачи, вклучувал возење со отворени прозорци во првите две минути со вклучен клима-уред. Се покажал како значително подобар, намалувајќи ја температурата за 2,5 степени во минута.
Изненадувањето дошло со третиот метод – возење со вклучена клима, но со затворени прозорци. Иако изгледа нелогично, оваа техника се покажала уште побрза, намалувајќи ја температурата за 3,1 степен во минута. Објаснувањето е едноставно: со отворање на прозорците го испуштате топлиот воздух, но во исто време го исфрлате драгоцениот ладен воздух што клима-уредот штотуку почнува да го произведува.
Победничкиот метод и науката зад него
Апсолутен победник на тестот, со намалување на температурата од 3,6 степени во минута, бил методот кој на прв поглед може да изгледа необично, а понекогаш се нарекува и „јапонски метод“.
Постапката е едноставна: пред да влезете во автомобилот, спуштете го прозорецот од страната на совозачот. Потоа силно отворете ја и затворете ја вратата на возачот пет до шест пати, користејќи ја како вентилатор.
Овој потег не е магија, туку примена на динамиката на флуиди. Како што објаснува математичарката Хана Фрај, со брзото отворање и затворање на вратата се создава подрачје со низок притисок во внатрешноста на автомобилот.
Овој „вакуум“ буквално го вшмукува топлиот воздух и го исфрла низ отворениот прозорец, додека посвеж воздух однадвор влегува и го исполнува просторот. Тестот покажа дека по оваа постапка и последователното возење со вклучен клима-уред, температурата во автомобилот паднала на пријатни 30 степени по 20 минути.
Секако, овој метод има свои ограничувања. Некои експерти предупредуваат дека ако надворешниот воздух е исто така екстремно жежок, само ќе го замените едниот топол воздух со друг. Исто така, премногу силното нишање на вратата може да ги оштети нејзините шарки со текот на времето.
Најдобар начин за справување со топлината е превенцијата. Паркирањето во сенка или користењето заштитна маска за шофершајбна секогаш помага. Сепак, кога ќе се најдете пред загреана кабина, науката е јасна.
Најбрзата стратегија е комбинација: прво користете физика. Спуштете го прозорецот на совозачот, „проветрете“ го автомобилот неколку пати со мавтање со вратата на возачот, потоа седнете, вклучете го клима-уредот на максимум и веднаш почнете да возите со затворени прозорци. Тоа е најбрзиот начин за пријатно возење.
