Маѓар, кој во април оствари убедлива победа ветувајќи „промена на режимот“ по 16-годишното владеење на Орбан, го обвини непопуларниот претседател Тамаш Суљок и други високи државни функционери дека се „марионети“ на неговиот претходник, јави Јуроњуз.
Обидот на Маѓар да го разреши Суљок е дел од поширокиот напор на проевропскиот конзервативец да ја смени концентрацијата на моќ што го обележа самопрогласениот „нелиберален“ премиерски период на Орбан. Периодот беше пофален од американскиот претседател Доналд Трамп, но исто така беше оценет како длабоко корумпиран.
Партијата Фидес на Орбан минатата недела организираше протест, осудувајќи го предложениот амандман од 12 точки на Маѓар како „автократски“ – обвинение кое често се упатуваше кон поранешниот лидер за време на неговиот мандат. Но, групите за човекови права, исто така, го критикуваа потегот.
Амнести Интернешнл изјави дека Суљок имал „право на фер постапка“, додека Хјуман рајтс воч изјави дека ова мешање „потсетува на ерата на Фидес“. Од друга страна, адвокатот Андраш Бака, поранешен претседател на Врховниот суд на Унгарија, верува дека методот е оправдан ако води кон нов уставен поредок.
„Во земја во која владее правото, ваквите вонредни мерки не можат да се користат, но Унгарија стана заробена држава под Орбан“, рече Бака, чиј мандат беше прекинат во 2011 година со сличен закон откако изрази загриженост за судските реформи на Фидес.
Тој додаде дека државните функционери, како претседателот, „не се назначени за да ја ограничат моќта на владата, туку за да го обезбедат политичкиот опстанок на поранешниот систем дури и по изборниот пораз“, изјави тој за новинската агенција АФП.
Бидејќи неговата партија Тисза има двотретинско мнозинство во парламентот, на Маѓар не му е потребна поддршката од опозицијата за да го измени уставот. Гласањето е закажано за 18:15 часот по локално време, освен ако не се одложи.
Маѓар постојано го повикува Суљок да поднесе оставка по својата изборна победа, тврдејќи дека 70-годишникот е недостоен за позицијата бидејќи не ѝ се спротивстави на раздорната реторика на Орбан и нападите врз владеењето на правото.
Претседателот, сепак, инсистираше дека нема причина да поднесе оставка, опишувајќи ги барањата на Маѓар како „неразбирливи“ и неуставни. Суљок, исто така, тврдеше дека предложениот амандман „ги крши принципите на владеењето на правото, демократијата и поделбата на власта“.
Доколку амандманот помине, а претседателот одбие да го потпише, Маѓар објави дека Тисза ќе покрене постапка за отповикување во парламентот. Иако унгарскиот претседател има претежно церемонијални овластувања, Суљок може да стави вето на законите или да ги испрати до Уставниот суд на разгледување, но не може да блокира уставен амандман.
Според анкетата спроведена во мај од страна на „21 рисрч“, 67 проценти од унгарските гласачи сакаат Суљок да си оди. Поранешниот претседател на Уставниот суд не ѝ беше познат на јавноста кога беше избран од парламентот со петгодишен мандат во 2024 година.
На таа позиција ја замени Каталин Новак, сојузничка на Орбан и првата жена на чело на Унгарија, која поднесе оставка откако помилува човек осуден за злоставување на деца. Предложениот амандман исто така вклучува ограничување на мандатот на пратениците, на 12 години или три мандати, што би спречило неколку истакнати опозициски политичари повторно да се кандидираат во 2030 година.
Со него, Уставниот суд ќе ги врати овластувањата за преиспитување на буџетските закони и ќе ја врати задолжителната возраст за пензионирање од 70 години за судиите, поништувајќи го амандманот од 2013 година донесен под Орбан. Четворица од 15-те сегашни членови на судот над 70 години би биле принудени да си заминат, вклучувајќи го и претседателот на судот, Петер Полт, кој исто така се смета за сојузник на Орбан.
Амандманот исто така налага основање на Канцеларија за враќање и заштита на средства, на која би ѝ биле дадени широки овластувања за борба против корупцијата, која надзорните тела ја сметале за ендемска за време на претходникот на Маѓар.
