Студијата предупредува дека промената во навиките, поттикнати од помладата публика и алатките за вештачка интелигенција, ја преобликуваат глобалната медиумска индустрија и ги загрозуваат постојните бизнис модели за медиумските компании, пишува Франс 24.
Годината 2026 година претставува „значајна пресвртница: за прв пат, пристапот до вести од социјалните медиуми и видео мрежите, со удел од 54 проценти, ги надмина сите други извори и стана најраспространет начин за добивање информации на глобално ниво“, напиша Џим Иган, главен автор на извештајот на Институтот Ројтерс за проучување на новинарството.
Годишниот извештај на институтот, кој работи при Универзитетот во Оксфорд, се смета за клучен индикатор за трендовите што ја менуваат медиумската сцена. Истражувачите ги базираат своите наоди на онлајн анкети спроведени од Ју-гов претходно оваа година на примерок од речиси 100.000 луѓе во 48 земји.
Овогодинешното истражување покажа дека 54 проценти од испитаниците ги следеле вестите преку социјалните медиуми или видео платформите во неделата пред истражувањето. Овој број се зголемува на 56 проценти кога се вклучени четботовите со вештачка интелигенција како ЧетГПТ. Ова ги победи ТВ вестите, кои ги наведуваат 52 проценти од испитаниците, новинските апликации и порталите на новинските организации со 51 процент и радиото со 21 процент.
Иако ова е прв пат новите платформи да ги надминат постарите во просек во глобално истражување, пресвртницата се случила и претходно во некои земји. Во некои земји, особено во Европа, веб-страниците и апликациите на традиционалните медиуми сè уште предводат.
„Подобро е да се гледа на ова како на напредок, а не како на ненадејна промена, но сепак е важен момент“, напиша Еган.
Во глобалното истражување, тројца од десет испитаници рекле дека социјалните медиуми или видео платформите се нивниот главен извор на вести.
Меѓу лицата на возраст од 18 до 24 години, тој удел се зголеми на половина. Различните социјални мрежи исто така поттикнуваат различни модели на користење. Повеќето испитаници го посетиле Икс или Јутјуб специјално за да пронајдат вести, додека на Фејсбук, Инстаграм и Тик-ток, корисниците имале поголема веројатност да наидат на вести додека вршат други активности.
Телевизијата останала водечки извор на вести само кај оние на возраст од 45-54 години и над 55 години. Податоците за користењето на апликациите и порталите на традиционалните медиуми се исто така поразителни, при што ниту една возрасна група не ги наведува како свој прв избор за информации.
„Ова има очигледни последици врз можноста за допирање до публиката, нејзино ангажирање и потенцијалот за монетизација на содржината“, напиша Еган, поранешен виш директор во Би-би-си. Обемот во предизвикот за обезбедувањето приходи за финансирање на новинарството е очигледен и од фактот дека само 17 проценти од испитаниците плаќаат за онлајн информации.
Во меѓувреме, интернет гигантите како Гугл и Мета зазедоа огромен дел од пазарот на рекламирање – на сметка на традиционалните медиуми. Извештајот од 180 страници ги потврдува долгогодишните трендови што влијаат врз медиумите, вклучувајќи ја растечката побарувачка за видео содржина, растечката моќ на индивидуалните креатори на вести и падот на довербата во традиционалните медиуми.
Оваа ставка падна на најниско ниво досега, при што само 37 проценти од испитаниците велат дека им веруваат „на поголемиот дел од вестите во поголемиот дел од времето“. Луѓето исто така сè повеќе се свртуваат кон ВИ четботовите за вести, што беше тема на минатогодишниот извештај на Институтот Ројтерс.
Околу 10 проценти од испитаниците рекле дека неделно користат четботови за информации, во споредба со 7 проценти минатата година. „Како да се одговори на брзиот развој и ширење на генеративната вештачка интелигенција е најголемиот предизвик со кој се соочуваат медиумските лидери и креаторите на политики денес“, напиша Еган.
Генерално, тој забележа „изразена нестабилност кај многу од индикаторите“ следени во извештајот, сето тоа во услови на зголемена геополитичка неизвесност. „Делови од овогодинешниот извештај се вознемирувачки за читање, но ова е особено турбулентно време и за медиумскиот сектор и за светот како целина“, заклучи Еган.
