Во потег што има силна симболика, лидерите на ЕУ ќе го одржат својот прв самит со Ерменија во вторник, веднаш по паневропскиот состанок на 45 лидери во Ереван како дел од Европската политичка заедница, пишува Гардијан.
На самитот во Ереван се очекува ерменскиот премиер Никол Пашинјан и лидерите на ЕУ Урсула фон дер Лаен и Антонио Кошта официјално да го поддржат воспоставувањето на мисија за борба против странско мешање во Ерменија. На состанокот ќе се дискутира и за енергетика, транспорт и економска поддршка.
ЕУ формира тим од 20 до 30 цивилни експерти за двегодишна мисија со седиште во Ерменија, со цел зајакнување на отпорноста против руските сајбер напади, манипулација со информации и други форми на мешање, како и борба против нелегалните финансиски текови. Почетокот на мисијата, чиј број на персонал и времетраење може да се зголемат, е закажан по парламентарните избори на 7 јуни.
Независно од тоа, службата за надворешна политика на ЕУ најави и формирање на „хибриден тим за брз одговор“ со краткорочна цел борба против странското мешање пред изборите, кои се сметаат за клучни за Ерменија да остане на воглавно прозападен пат.
Шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, минатиот месец изјави: „Ерменците се соочуваат со масовни кампањи за дезинформации и сајбер напади. Кога ќе излезат на гласање во јуни, тие мора сами да ја изберат иднината на својата земја“.
Висок функционер на ЕУ го опиша претстојниот самит како „клучна пресвртница во нашите односи“ и „симбол на постепеното и бавно географско преориентирање на Ерменија кон Западот“. Брисел се стреми да ги подобри транспортните врски и зелената транзиција во Ерменија и започна разговори што на крајот би можеле да им дозволат на Ерменците да патуваат во ЕУ без виза на кратки престои.
Продлабочувањето на врските доаѓа во време на намалување на руското влијание по инвазијата на Украина, за која се смета дека го одвлекла вниманието на Москва од другите земји што ги смета за „странство во близина“. Ерменија долго време била најцврст руски сојузник на Кавказ, но следеше разочараност откако Москва не ѝ обезбеди воена помош за време на војните во Нагорно-Карабах во 2020 и 2023 година.
Ерменската Кадифена револуција од 2018 година, која ги стави демократијата и владеењето на правото на преден план, исто така ја постави поранешната советска република на пат различен од оној на Русија, тонејќи подлабоко во авторитаризам.
Дури и пред потпишувањето на мировниот договор со Азербејџан, Ерменија се стремеше да се приближи до ЕУ. Во своето обраќање пред Европскиот парламент во март, премиерот Пашинјан ја сигнализираше намерата за усвојување на стандардите на ЕУ, додека ерменскиот парламент минатата година донесе резолуција со која ја објави својата намера да аплицира за членство во Унијата.
Сепак, Ерменија е под силен притисок од Русија, која останува важен трговски и безбедносен партнер и има воена база во градот Ѓумри. Москва воведе ограничувања за увоз на ерменска минерална вода и коњак, што потсетува на слични обиди за користење на економско влијание врз своите соседи.
Владимир Путин исто така го предупреди Пашинјан дека евтините испораки на руски гас се во опасност ако Ерменија продолжи со подлабока европска интеграција. Членови на Европскиот парламент минатата недела ја повикаа ЕУ да оди подалеку од симболиката.
Во необврзувачка резолуција, Европскиот парламент повика на силна меѓународна набљудувачка мисија на изборите, сајбер безбедност за изборната инфраструктура и силни мерки против купувањето гласови.
Француската претставничка на центарот Натали Лоазо, која помогна во изготвувањето на текстот, рече: „Соочена со сите оние што се обидуваат да извршат притисок врз ерменските гласачи, земјата се обраќа кон Европската Унија за помош во одржувањето слободни и фер избори“.
