На 3 јануари Русија беше само набљудувач додека Соединетите Американски Држави насилно ги одведоа Мадуро и неговата сопруга во Њујорк, каде што им се суди за трговија со дрога.
Руската воздушна одбрана не можеше да го заштити Мадуро
Три дена по заробувањето на венецуелскиот претседател, Путин и понатаму молчи. Претходно руското Министерство за надворешни работи изрази загриженост и побара ослободување на Мадуро, како и преговори меѓу САД и Венецуела. По телефонскиот разговор на почетокот на декември, според официјалните извештаи, последната порака која Мадуро ја добил од рускиот претседател била новогодишна честитка.
Мадуро беше еден од ретките шефови на држави кои ја поддржаа Русија во февруари 2022 година, кога Москва ги призна сепаратистичките републики Доњецк и Луганск пред големиот напад врз Украина. Во декември 2018 година, Русија испрати два стратегиски бомбардери Ту-160 на вежби во Венецуела, што експертите го протолкуваа како знак на поддршка за Мадуро.
Авионите слетаа на аеродромот во Каракас – истиот од кој САД го киднапираа венецуелскиот владетел. Руската воздушна одбрана не можела да го заштити, како што кажа американски министер за одбрана Пит Хегсет. Како тоа можело да се случи?
Зошто Путин не го критикува Трамп?
„Руската поддршка за Венецуела беше повеќе симболична отколку практична по природа“, вели за Дојче веле Нил Мелвин, експерт во Кралскиот институт за обединети служби (РУСИ). Според него, Русија не е во позиција да ја доведува во прашање употребата на американските оружени сили во соседниот регион. Германскиот политиколог и автор на книга за руската надворешна политика Феликс Рифер не е изненаден.
Откако враќањето на Трамп во Белата куќа доведе до зближување меѓу Москва и Вашингтон, Русија реагираше на „американските навестувања во врска со Венецуела со релативна воздржаност“, вели Рифер. „Русија во суштина уште претходно го пушти Мадуро низ вода“.
Една од причините е војната на Русија против Украина и промената на улогата на САД – од западен партнер на Киев во медијатор, сметаат двајцата експерти. Русија избегнува остри критики кон Вашингтон затоа што „не сака да го оттурне“, вели Мелвин. Според него, реториката на Москва за настаните во Венецуела би била „многу поостра“ доколку немаше војна против Украина, но не и повеќе од тоа.
Британскиот експерт не гледа непосредни последици за војната во Украина. Тоа би можело да се промени ако Трамп не сопре на Венецуела, туку оди подалеку и, на пример, се обиде да го „анектира“ Гренланд, кој ѝ припаѓа на Данска – нешто што американскиот претседател неодамна повторно го наговести. НАТО веројатно нема да преживее таков развој на настаните, според Мелвин. Данската премиерка Мете Фредериксен даде слична изјава. А што мислат за тоа во Украина?
Претпазлив оптимизам во Украина
Функционерите во Киев воздржано ги коментираат настаните во Венецуела. Претседателот Володимир Зеленски кажа: „Ако диктаторите можат да се третираат вака, тогаш САД знаат што мора да се направи следно“. Украинското Министерство за надворешни работи потсети дека не го признава Мадуро за претседател.
Киевските експерти се претпазливи оптимисти. Пазарите очекуваат дека односите меѓу САД и Венецуела ќе се нормализираат во блиска иднина, што би ја отворило Венецуела за производство на нафта и би имало значително влијание врз светската економија и цените на нафтата, вели политикологот Петро Олешчук од Националниот универзитет во Киев.
„Сè што ги намалува цените на нафтата е од корист за Украина и би можело да има позитивен ефект врз преговорите. Бидејќи колку е поевтина нафтата, толку помалку пари има Русија, што ја прави идејата дека Русија е подготвена за бескрајна војна сè помалку убедлива“, вели Олешчук.
Покрај тоа, Венецуела имаше значајни кинески инвестиции во нафтениот и гасниот сектор. Тие инвестиции сега се намалија, што, според Серхиј Крајев, експерт во украинскиот центар Призма, би можело да претставува дополнителен инструмент за притисок. Според него, се поставува прашањето дали Доналд Трамп ќе го искористи тоа како преговарачки адут во односите со рускиот претседател Путин и кинескиот претседател Си Џинпинг. „Постои потенцијал за поактивно обликување на ситуацијата“, вели аналитичарот.
Олешчук верува дека ситуацијата околу Мадуро би можела да има и индиректни последици врз рамнотежата на моќта во украинскиот контекст, бидејќи претседателот Путин бил под влијание на судбината на либискиот диктатор Моамер ел Гадафи.
„Мислам дека Путин би можел да ја проектира ова врз себе и во оваа ситуација сериозно да се загрижи за сопствената безбедност. Тоа би можело да влијае и на перспективите за преговори.“ Сепак, според Олешчук, малку е веројатно дека некој сериозно ја разгледал можноста за примена на слични мерки против рускиот претседател.
Друга точка во која медиумите повлекоа паралели со Украина е тезата дека САД со апсењето на Мадуро би можеле да ја „ослабат“ својата улога како демократски преговарачки партнер. Сепак, експертите со кои разговарале Дојче веле се скептични. Овие акции се вклопуваат во американската доктрина за Западната хемисфера како сфера на интерес, вели Олешчук. Тој забележува дека е невозможно да се повлечат паралели помеѓу апсењето на Мадуро и руската агресија против Украина. „Во случајот со Венецуела, САД не анектираат територија и не тврдат дека Венецуела е фиктивна држава“.
Експерт: Позицијата на Русија слабее
Германскиот политиколог Феликс Рифер изнесува сличен аргумент. Русија би можела да се обиде да го искористи случајот со Венецуела за повторно да ја оправда својата агресија против Украина. Можно е, но „директна споредба не стои“. Рифер е убеден дека угледот на Москва во светот ослабнал:
„Кој зависи од Русија не треба да се надева дека ќе биде заштитен“. Нил Мелвин нагласува дека ова во никој случај не е прв пат.
„Русија ги загуби Ерменија, Сирија, а сега и Венецуела“, вели експерт за безбедност. „Меѓународната позиција на Русија значително слабее затоа што војната против Украина ескалира и таа повеќе нема ресурси да одржува такви односи“.
Дури и во случајот со Куба, најважниот партнер на Русија во Јужна Америка и еден од најблиските сојузници на Венецуела, протестите на Москва можеби се погласни, но опциите на Русија се „многу ограничени“, според Мелвин. Куба е меѓу земјите врз кои претседателот Трамп неодамна го зголеми вербалниот притисок.
