Радев, поранешен воен пилот и генерал на воздухопловните сили, поднесе оставка од претседателската функција во јануари, една година пред крајот на својот втор мандат, за да се кандидира на парламентарните избори. Неговата неодамна основана партија Напредна Бугарија, според последните анкети, води со 33 проценти поддршка, што го позиционира како клучен фактор во идниот парламент, кој веројатно повторно ќе биде фрагментиран.
Изборите доаѓаат по пет години речиси трајна криза во која ниту една влада не опстана цел мандат. Наместо тоа, земјата помина низ технички администрации, кревки коалиции и краткотрајни сојузи кои често се распаѓаа поради скандали. Јавната доверба речиси исчезна, а излезноста на гласачите е во континуиран пад.
Парадоксално, Бугарија во тој истиот период презема големи чекори во европската интеграција, приклучувајќи се кон Шенген зоната и усвојувајќи го еврото, честопати без функционална влада или дури и без изгласан државен буџет.
Во меѓувреме, одложувањата во реформите го забавија пристапот до фондовите за заздравување на ЕУ, зголемувајќи го ризикот од губење милијарди евра.
Последниот колапс следеше по бранот масовни протести кон крајот на 2025 година, најголемите во последниве децении, кои првично беа предизвикани од спорен нацрт буџет, но брзо се претворија во поширок бунт против политичкиот статус кво.
Во центарот на јавниот гнев беа двајца истакнати политичари, лидерот на ГЕРБ и поранешен премиер Бојко Борисов и Делјан Пеевски, контроверзен олигарх кој моментално е лидер на Движењето за права и слободи.
Пеевски е под санкции на Британија и Соединетите Американски Држави за корупција и поткуп. Критичарите ги обвинуваат дека дејствуваат заедно, концентрирајќи ја моќта главно околу Пеевски, иако тој официјално не беше дел од владејачката коалиција.
Протестите делумно беа поттикнати од опозицискиот сојуз Ја продолжуваме промената – Демократска Бугарија (ПП-ДБ), кој се обиде да се ребрендира откако го изгуби кредибилитетот поради претходното владеење со самите политичари на кои им се спротивставува.
Но, токму кога тој замав го достигна својот врв, се појави нов кандидат. Радев поднесе оставка предвреме и го почна својот политички проект, позиционирајќи се како човек кој ќе ја „скрши олигархијата“. Анкетите сугерираат дека Прогресивна Бугарија на Радев би можела да го освои првото место, но тоа веројатно нема да се претвори во апсолутно мнозинство.
Неговиот подем предизвика споредби со Унгарија и Виктор Орбан.
Од една страна, рекордната излезност во Унгарија, со која заврши 16-годишното владеење на Орбан, им дава надеж на некои во Бугарија. Од друга страна, критичарите предупредуваат на поинаква паралела. Радев се спротивстави на воената помош за Киев, тврдеше дека таквата поддршка ризикува да ја вовлече Бугарија во војната и постојано повикува на дијалог со Москва.
Во неодамнешен говор Радев остро го критикуваше Брисел, обвинувајќи ја ЕУ дека дава приоритет на идеологијата пред економскиот прагматизам.
ГЕРБ останува на второто место, партијата на Пеевски е позиционирана на четвртото, а националистичката партија Преродба на Костадин Костадинов, која се залага за напуштање на еврозоната, продолжува да се зајакнува.
Исходот од овие избори не само што ќе го обликува внатрешниот курс на земјата, туку ќе биде внимателно следен и низ целата ЕУ, бидејќи блокот стравува од понатамошна нестабилност во која било од своите земји членки, заклучува Јуроњуз.
