Самитот на Г7 е централниот настан на светската политичка сцена. Годинава се одржува од понеделник до среда (15–17 јуни) во францускиот град Евијан, на брегот на Женевско Езеро. Франција во моментов претседава со оваа престижна група „седум водечки индустриски земји во светот“. Тоа значи дека Европејците повторно ќе се сретнат со Доналд Трамп, мошне непредвидливиот американски претседател. Членки на Г7 се САД, Франција, Велика Британија, Германија, Јапонија, Канада и Италија, пишува Дојче веле.
Станува збор за моќни индустриски држави, па затоа самитите на Г7 секогаш се придружени со максимални безбедносни мерки, поради страв од масовни протести. Некои веќе се одржаа во Евијан. На дневниот ред ќе бидат прашања како глобалните миграциски текови, заштитата на климата и јазот меѓу богатите и сиромашните, а понекогаш и милитантните протести поврзани со тие теми. Тоа потсетува на случувањата во истиот град во 2003 година, кога за време на тогашниот самит на Г8, во кој учествуваше и Русија, беа регистрирани многубројни грабежи на продавници. Причинетата штета тогаш се проценуваше на десетици милиони евра.
Форматот Г7 е круг на либерални демократии
Во пресрет на годинашниот самит повторно се отвори прашањето дали овој формат – обидот на наводно најмоќните светски лидери неформално да разговараат за економските прашања – навистина го одразува денешниот сооднос на силите. Новата суперсила, Кина, на пример, не е дел од него.
Дијана Панке, професорка по политички науки на Слободниот универзитет во Берлин, за Дојче веле изјави дека и понатаму смета дека овој формат е соодветен.
„Форматот Г7 беше воспоставен како неформална средба на тогашните клучни индустриски земји што споделуваа либерално-демократска ориентација, а Кина не припаѓа во таа категорија.“
Русија беше примена по завршувањето на Студената војна, бидејќи, барем во почетокот, се обврза на тие вредности. Но, од 2014 година Москва повеќе не е поканувана на состаноците на групата и Г8 повторно стана Г7.
Панке посочува дека вредноста на Г7 лежи и во темелните подготовки за самитот, што ги вршат министрите за финансии, економија и развој. Министрите за финансии на Г7, на пример, интензивно се занимаваа со војната во Украина.
„Клучен аспект беше меѓусебното потврдување на нивниот став за отфрлање на бруталната руска агресија врз Украина“, потсетува германската професорка.
Има ли надеж за мировни преговори за Украина?
Судбината на Украина ќе биде една од главните теми и во Евијан. Извори од германската влада наведуваат дека воената состојба во конфликтот со Русија во последните месеци се променила. По одредени успеси, Украина може да се надева дека наскоро ќе се отворат вратите за мировни преговори со рускиот претседател Владимир Путин. Европејците, секако, сакаат да бидат дел од тој процес.
Француските претставници најавија дека украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе присуствува на седницата на Г7 во вторник наутро, на 16 јуни, иако останува нејасно дали ќе учествува преку видеоврска или лично.
Домаќинот на самитот, францускиот претседател Емануел Макрон, уште минатата недела изјави:
„Ова е многу важно за нас, затоа што треба повторно да постигнеме консензус во рамките на Г7 за поддршката на Украина.“
Со други зборови, конфликтот во Украина повторно треба да го привлече вниманието на Доналд Трамп.
Во меѓувреме, германскиот канцелар Фридрих Мерц минатата недела во Бундестагот изјави:
„Одржливиот мир може да се постигне само преку преговори во кои учествуваат Украина, Русија, САД и Европа – нема друг начин.“
Самитот е поместен поради роденденот на Трамп
Друга клучна тема во Евијан ќе биде војната што САД и Израел ја водат против Иран.
Дијана Панке смета дека повеќето земји од Г7 ќе се обидат да го убедат Трамп што побрзо да ја заврши војната. Тие ќе го оправдаат тоа со тешките последици за и онака ослабената светска економија.
„Примарната цел е да се постигне консензус за важноста од повторното отворање на Ормускиот теснец – обезбедување на неговата безбедност и слободна пловидба – за синџирите на снабдување дополнително да не бидат нарушени.“
Со оглед на глобалната ситуација, француските организатори веќе можат да сметаат за успех тоа што Трамп цврсто го потврди своето присуство. Средбата на Женевско Езеро дури беше и поместена за Трамп да може во неделата во САД да го прослави својот 80. роденден.
Американската страна најави дека сака да разговара и за економскиот потенцијал на вештачката интелигенција. Затоа Французите, меѓу другите, го поканија и Сем Алтман, директорот на софтверската компанија ОпенАИ, да дојде од Сан Франциско и да им се придружи на Женевско Езеро.
Како и на минатогодишниот самит на Г7 во Канада, ниту годинава нема планови сите седум лидери да потпишат заедничка завршна декларација. Наместо тоа, целта е да се постигне договор за одделни теми.
Сите се надеваат дека овојпат нема да има несогласувања со Доналд Трамп. Американскиот претседател во 2025 година предвреме го напушти самитот на Г7 во Канада.
