Деталната анализа на текстот открива суштинска промена во рамнотежата на моќта на Блискиот Исток. Кога ќе се отстрани дипломатскиот речник, јасно е дека договорот, со оглед на првичните воени цели на Вашингтон и Тел Авив, претставува огромен геополитички и финансиски триумф за Иран и сериозен пораз на израелската стратегија.
Иран излегува од овој конфликт како апсолутен победник бидејќи го преживеа обидот за промена на режимот и ги обезбеди условите што неуспешно ги бараше со децении. Клучна добивка за Техеран е точката што ги обврзува Соединетите Американски Држави и регионалните партнери да создадат сеопфатен план за економска реконструкција на Иран, со обезбедено финансирање од најмалку 300 милијарди долари.
Покрај оваа фактичка воена отштета, на Иран веднаш, и пред потпишувањето на конечниот договор, му се одмрзнуваат сите финансиски ресурси во странство, а Министерството за финансии на САД издава итни дозволи за непречен извоз на сирова нафта и петрохемиски производи.
Техеран целосно ја зачува својата нуклеарна програма. Текстот само декларативно повторува дека Иран нема да произведува нуклеарно оружје, додека судбината на збогатениот ураниум е одложена за идните преговори.
Дотогаш се одржува статус кво, што значи дека Иран ја задржува целата постоечка нуклеарна инфраструктура и материјали. Покрај тоа, договорот ги обврзува Соединетите Американски Држави на целосно укинување на сите примарни и секундарни еднострани санкции, како и на бришење на рестриктивните резолуции на Советот за безбедност на ООН и Меѓународната агенција за атомска енергија (ИАЕА).
Делот од договорот поврзан со деблокирањето на клучните морски патишта е особено важен. Според петтата точка од документот, Техеран се обврзал да преземе сите потребни чекори во рок од 30 дена, вклучително и отстранување на техничките пречки и неутрализирање на морските мини, со цел да се врати сообраќајот на трговските бродови од Персискиот Залив до Оманско Море на нивоата од пред војната.
Со оглед на тоа што една петтина од светската нафта и гас минува низ Ормускиот теснец, оваа точка претставува директно ублажување на глобалниот економски притисок, но и потврда дека Иран успешно ја искористил контролата врз теснецот како најсилно оружје во преговорите со Вашингтон.
На воени план, Иран успеа да ја избрка американската војска од својот двор. Вашингтон се обврзува дека ќе ги повлече сите свои сили од околните области во рок од 30 дена од потпишувањето на конечниот договор.
Договорот директно ги спасува и регионалните сојузници на Иран, првенствено либанската исламистичка група Хезболах, бидејќи првата точка експлицитно нагласува дека прекинот на непријателствата ја вклучува и територијата на Либан. Во пракса, ова значи принудно прекинување на сите израелски копнени и воздушни операции во таа област и обврска за почитување на суверенитетот и територијалниот интегритет на сите потписници и нивните сојузници.
Од друга страна, Израел и неговиот премиер Бенјамин Нетанјаху се најголемите губитници од овој договор. Израел не е споменат по име во целиот документ, туку е сведен на општата формулација на американски „сојузници во сегашната војна“.
Нетанјаху, кој јавно тврдеше дека цел политички живот чекал можност да ја уништи Исламската Република, сега се соочува со фактот дека режимот во Техеран останува недопрен, меѓународно признат и финансиски зајакнат со 300 милијарди долари.
Израел го губи правото на еднострани воени напади и е принуден да се откаже од плановите за трајно окупирање на јужен Либан, вршејќи огромен притисок врз владата на Нетанјаху пред парламентарните избори.
Соединетите Американски Држави под водство на Доналд Трамп, исто така, доживуваат сериозно губење на геополитичкиот кредибилитет. Иако Белата куќа веројатно ќе се обиде да го означи овој документ како триумф на преговарачката дипломатија на Трамп, тој е капитулација пред стратегијата на Иран за асиметрично војување.
САД влегоа во војната со цел да го скршат Техеран, ги поткопаа сопствените сојузи со арапските нафтени монархии во Заливот и потрошија огромни воени ресурси, само за конечно да се согласат да се вратат во предвоената ситуација и да ја преземат обврската за финансирање на иранската економија.
Ваквиот исход е директна последица на способноста на Иран да ги контролира глобалните енергетски патишта. Првите, исклучително разорни удари од страна на САД и Израел – во кои беше ликвидиран ајатолахот Хамнеи, а инфраструктурата беше засегната – беа поништени со брзата реорганизација на иранското воено раководство под контрола на Револуционерната гарда.
Одговорот на Техеран беше бескомпромисен: целосното затворање на Ормускиот теснец и нападите врз регионалните нафтени центри го загрозија снабдувањето на западните пазари, предизвикаа паника во глобалната економија и директно ја поткопаа популарноста на Трамп дома, принудувајќи го Вашингтон да се повлече.
Конечниот договор, според договорените точки, ќе мора да се дефинира во рок од максимум 60 дена, а ќе биде потврден со обврзувачка резолуција на Советот за безбедност на ОН.
Додека се чека официјалната церемонија, документ објавен од Ал Арабија јасно дава на знаење дека Америка ја задржува својата воена моќ, но го губи статусот на неоспорен хегемон на Блискиот Исток. Иран излегува од оваа војна со тешки човечки и инфраструктурни рани, но со признат статус на регионална суперсила со која Вашингтон од сега па натаму мора да преговара под рамноправни услови.
