Оваа нова понуда би вклучувала поголем пристап до пазарот и подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ, изјавија за Политико четворица дипломати запознаени со разговорите, на кои им беше одобрена анонимност поради доверливоста на преговорите.
„Приоритет на Украина останува полноправно членство во ЕУ. Но, исто така очекуваме рани, опипливи чекори што сега ќе ја доведат интеграцијата во пракса“, изјави украинскиот амбасадор во Унијата, Всеволод Ченцов.
Предлозите дојдоа по напнатата вечера во март, за време на која земјите-членки на ЕУ ги отфрлија предлозите на Европската комисија за „обратно проширување“ што би ѝ овозможило на Украина да се приклучи пред да ги заврши големите реформи, барајќи наместо тоа конкретен пакет што Киев може да го презентира дома додека ги спроведува реформите потребни за полноправно членство.
„Од таа вечер… земјите-членки јасно ставија до знаење дека ќе биде многу тешко да се види членство на краток рок. Но, ни треба позитивна понуда за да можеме подобро да продолжиме заедно дотогаш“, рече еден дипломат.
Приближување кон Киев
Од страната на ЕУ, претставниците разгледуваат начини за вклучување на Украина во делови од пазарите, финансиските програми и политичките институции на блокот пред пристапувањето – модел што еден дипломат го опиша како „забрзана постепена интеграција“.
Германија и Франција, двете силни поддржувачи на Украина, но внимателни кон забрзаниот процес на приклучување, се меѓу земјите кои учествуваат во обликувањето на понудата.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц минатата недела изјави дека моменталното членство на Украина во ЕУ „секако не е можно“, но посочи дека на Киев би можело да му се понуди „учество во Европскиот совет без право на глас“, како и учество во одредени формати со други институции како што е Европскиот парламент.
Друга опција што ја промовираат сојузниците на Украина е да му се додели статус на „држава за пристапување“ на Киев, за да се покаже дека е цврсто на патот кон ЕУ, според литванскиот предлог.
Оваа ознака порано се користеше за земјите кои потпишале договор за пристапување и чекаат ратификација. Сепак, документот наведува дека случајот со Украина „покажува дека нејзиниот европски пат достигнал ниво на стабилност и насока што заслужува слично признавање“.
Киев, во исто време, бара поконкретна економска помош. Ченцов рече дека Украина сака „фазен пристап до единствениот пазар на ЕУ поврзан со напредок во реформите, подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ, како и брз напредок во договорите за олеснување на трговијата“.
Договорот за оценување и признавање на усогласеноста на индустриските производи ќе им овозможи на ЕУ и Украина меѓусебно да ги признаат производствените стандарди, што ќе го олесни движењето на индустриските стоки преку границата без дополнителни проверки.
Украина, исто така, се стреми нејзините компании да бидат вклучени во стратешките индустриски дијалози на Европската комисија во сектори како што се производството на возила, челикот и хемиската индустрија, рече Ченцов, „за да можат нашите индустрии подобро да се усогласат со вредносните синџири на ЕУ“.
Ваквите чекори, додаде тој, би донеле „непосредни економски придобивки“ и би ја зајакнале довербата на инвеститорите, а воедно би го направиле патот на Украина кон ЕУ заемно корисен дури и пред членството.
Патот кон членство во ЕУ
Иако зад кандидатурата на Украина постои политичка волја, временската рамка за вистинско пристапување во ЕУ останува долга – ниедна земја не се приклучила кон Унијата од Хрватска во 2013 година.
Брисел се обидува да го забрза процесот, а комесарката за проширување Марта Кос предупредува дека пристапувањето мора да биде побрзо поради „надворешните деструктивни сили“ кои ги напаѓаат земјите кандидати. Сепак, таа предупреди дека надежите на претседателот Володимир Зеленски за приклучување во 2027 година се „невозможни“.
Украинскиот вицепремиер Тарас Качка минатата недела за „Политико“ изјави дека очекува формални преговарачки „кластери“ да бидат отворени во „наредните недели“ откако наследникот на унгарскиот премиер Виктор Орбан, Петар Маѓар, ќе дојде на власт.
Изборниот пораз на Орбан отстрани голема пречка за напредок и за Украина и за Молдавија, чии кандидатури се поврзани со Киев.
Сепак, висок функционер на Европскиот совет изјави дека Украина може да ги затвори поглавјата од преговорите до крајот на 2027 година само ако го задржи сегашното темпо на реформи. Каков било договор за пристапување потоа би морал да добие едногласна политичка поддршка од сите 27 земји-членки на ЕУ и би ја принудил Унијата да се соочи со нерешени спорови околу условите за членство на Украина.
И покрај притисокот за краткорочни придобивки, тројцата дипломати нагласија дека пакетот не може да стане замена за формалниот процес на пристапување.
„Враќањето кон нормален процес на пристапување, вклучувајќи отворање на сите кластери и за Украина и за Молдавија без понатамошно одложување, е наш врвен приоритет“, рече трет дипломат од ЕУ.
