Нетанјаху го изгради својот политички идентитет врз смело тврдење: дека само тој може да ги држи САД и Израел во стратешка согласност во врска со Иран. Негувајќи ја поддршката од републиканците, тој се претстави себеси, според анализата на Ројтерс, како единствен израелски лидер способен да влијае врз последователните американски претседатели и инсистираше дека само постојан воен притисок може да го сопре Техеран.
На врвот на својата моќ, дипломатите го опишуваа како „американски шепкач“ – израелски лидер кој можеше да се јави на телефон и да се осигура дека стратешките пресметки на Вашингтон се усогласуваат со оние на Израел. Ниту еден друг израелски премиер, забележуваат тие, не се обраќал толку често пред Конгресот, ниту изградил толку траен политички капитал низ американскиот политички систем.
Но, аналитичарите велат дека привремениот договор меѓу Вашингтон и Техеран, за завршување на војната, постигнат со посредство на САД во февруари, покажува колку многу се сменил тој наратив. Наместо да ја обликува американската политика кон Иран, Нетанјаху сега е принуден да ја прифати, додека американскиот претседател Доналд Трамп се стреми кон спогодба која сè повеќе ги третира приговорите на Израел како пречки.
На домашен план, пресметката е подеднакво сурова, рече поранешниот американски функционер Денис Рос. Нетанјаху е сè повеќе притиснат помеѓу американски претседател решен да го прекине конфликтот и домашна база која се спротивставува на отстапките, особено во Либан, рече Рос. Повлекувањето носи ризик од политичко противење, додека ескалацијата носи ризик од конфликт со Вашингтон.
Војната за која Нетанјаху се надеваше дека ќе го зацврсти неговото наследство како лидер кој се спротивставил на Иран, сепак, може да се запомни како конфликт што го поткопа еден од клучните извори на неговата моќ. Изолиран во странство, ограничен од својот најблизок сојузник и ранлив пред изборите на есен, тој сега се соочува со можноста политичкиот капитал врз кој ја изгради својата кариера да стане негов најголем товар.
Претставник на Белата куќа изјави дека Трамп и Нетанјаху имаат силни односи и дека израелските воени сили биле „исклучителни партнери“ во војната што „ги уништи воените капацитети на иранскиот режим“.
Јавни опомени
Несогласувањето меѓу американскиот и израелскиот лидер, велат аналитичарите, оди подалеку од личните односи и одразува растечко разидување во целите: Трамп се стреми да се извлече од уште една војна на Блискиот Исток, додека Нетанјаху верува дека континуираниот притисок врз Иран и неговиот сојузник Хезболах е клучен за безбедноста на Израел.
Вашингтон преговараше директно со Техеран, го стави либанскиот конфликт меѓу Израел и Хезболах, поддржан од Иран, во поширока рамка и воспостави механизми за решавање на споровите околу прекинот на огнот – потези што сè повеќе го туркаа Израел подалеку од клучните одлуки, според три регионални дипломатски извори за Ројтерс.
Земјата која некогаш го сметаше Нетанјаху за незаменлив соговорник, сега, според регионални извори, го третира како пречка за договор што е решена да го заштити.
Трамп јавно ги критикуваше воените акции на Израел во Либан, додека потпретседателот Џеј Ди Венс ја нагласи условната природа на односот, предупредувајќи ги израелските критичари на договорот да не „го напаѓаат единствениот моќен сојузник што им е преостанат во светот“.
Двајца израелски функционери запознаени со ставовите на Нетанјаху за Ројтерс изјавија дека тој не е загрижен дека јавните изјави на Трамп и Венс би можеле да се претворат во значајни промени во политиката на САД кон Израел, како што е одложување на испораките на оружје, дури и ако Израел продолжи со воените операции во Либан.
Трамп, како што е наведено во анализата, покажа дека е подготвен да ги заобиколи израелските приоритети во остварувањето на американските интереси. Тој во телевизиско интервју овој месец рече дека ако му каже на Нетанјаху „да направи нешто, тој го прави тоа“.
Губење на републиканската заштита
Иран ќе се обиде да го продлабочи јазот што се појавува меѓу САД и Израел така што секоја израелска воена акција во Либан ќе ја претставува како обид да се саботира дипломатијата на Трамп, со што Белата куќа ќе биде принудена да бира помеѓу поддршката на сојузникот и зачувувањето на договорот, изјави Али Ваез од Меѓународната кризна група.
Она што ја прави позицијата на Нетанјаху толку несигурна, според американските аналитичари, е губењето на неговата безбедносна мрежа.
Тој помина години градејќи поддршка од републиканците, користејќи ја како противтежа за ублажување на тензиите со демократските администрации, и отворено го осуди нуклеарниот договор со Иран, постигнат од поранешниот претседател Барак Обама во 2015 година, од говорницата на Конгресот. Сепак, според аналитичарите, републиканците нема да се свртат против Трамп поради Нетанјаху.
Во овој контекст, пишува Ројтерс, последиците од договорот меѓу САД и Иран влијаат и врз клучните стратешки облози на Нетанјаху. Тој ја поврза својата политичка иднина со две цели: слабеење, ако не и соборување на теократското водство на Иран и обезбедување нормализирани односи со Саудиска Арабија преку проширување на Аврамовите договори.
Ниту една од овие цели не беше постигната. Иранското раководство излезе од конфликтот зајакнато на власт, додека ракувањето со Саудијците е сè уште недостапно.
Анализата истакнува дека прегрупирањето е веќе видливо низ целиот регион, бидејќи земјите што Нетанјаху некогаш се обидуваше да ги приближи до Израел, првенствено Саудиска Арабија како најголема дипломатска придобивка, сега дејствуваат попретпазливо, забавувајќи ја нормализацијата на односите со Израел и истовремено обновувајќи ги каналите за комуникација со Техеран.
Според извори од Заливот, логиката што лежи во основата на Аврамовите договори е поткопана од војната во Газа, нерешеното прашање за анексијата на Западниот Брег и растечката перцепција дека Израел на Нетанјаху би можел да биде повеќе товар отколку предност во новиот регионален поредок.
Ирански функционер изјави дека притисокот на Нетанјаху за проширување на Аврамовите спогодби е ослабен, бидејќи неколку земји сега бараат свое место во новата рамка што се обликува околу Иран.
„Ова не е само победа за Иран. Ова е неуспех за Нетанјаху“, рече функционерот. Исламската Република не само што преживеа, туку излезе од сето тоа како посилен регионален играч.
