Постојат многу начини на кои може да се пристапи кон ова прашање – од генетиката што ја наследуваме до храната што ја јадеме во текот на животот.
Сега, меѓународен тим научници предлагаат истражувањата и мерките за продолжување на здравиот животен век да започнат што е можно порано – дури и пред раѓањето.
Во труд објавен во списанието Нејчер хелт, тие предлагаат формирање меѓународен конзорциум за медицина на здрава долговечност низ целиот животен век, наречен Проспер. Името е кратенка за истражувања пред зачнувањето и во детската возраст со цел обезбедување оптимален здрав животен век и отпорност во раниот период од животот.
Главниот аргумент на научниците е дека премногу истражувања за долговечноста се насочени кон подоцнежните години од животот, кога голем дел од оштетувањата на организмот веќе се случиле.
„Медицината за здрава долговечност – која има цел сознанијата од биогеронтологијата да ги пренесе во клиничката практика – досега главно беше насочена кон возрасните, а интервенциите се применуваат дури по децении наталожени молекуларни и клеточни промени поврзани со стареењето“, пишуваат истражувачите.
„Со таквиот пристап се пропушта критичен прозорец на можности.“
Како што се наведува во трудот, иако многу претходни истражувања ги анализирале факторите од детството што можат да влијаат врз должината на животот, сè уште недостига единствен пристап што ќе ги следи различните аспекти на стареењето низ целиот живот.
На пример, истите биолошки показатели што се користат за проценка на стареењето кај возрасните не можат да се применуваат и кај децата. На помлада возраст тие можат да имаат сосема поинакво значење. Токму ваквите недоследности, според научниците, би можел да ги решава новиот конзорциум.
„Клучно за оваа иницијатива е сознанието дека биолошката возраст во раниот живот повеќе ја одразува усогласеноста на развојот и отпорноста на организмот отколку наталожените оштетувања. Затоа се потребни модели, биомаркери и рамки за толкување приспособени на секоја возраст“, наведуваат авторите.
Истражувачите го воведуваат и поимот врвен период, односно делот од животот кога човекот ги достигнува своите највисоки физички и ментални способности. Секој човек го има тој период, иако често не е свесен за него додека трае.
Тоа претставува поинаков начин на размислување за стареењето. Не е важно само колку години ќе живееме или колку од нив ќе ги поминеме без болести, туку и колкав дел од животот ќе поминеме во најдобрата можна физичка и психичка состојба.
„Ова подразбира систематско поврзување на податоци од различни биолошки анализи, клинички карактеристики и функционални мерења во сите развојни фази. Така ќе може да се создадат биолошки траектории што ќе помогнат во предвидувањето на ризиците и навремените интервенции“, пишуваат научниците.
„Истовремено, конзорциумот има цел да развие дијагностички и терапевтски пристапи приспособени на возраста, кои ќе можат да станат дел од редовната акушерска и педијатриска здравствена грижа, со што фокусот ќе се префрли од лекување на болестите кон навремено насочување на здравиот развој.“
Идејата засега е во многу рана фаза и предлогот не содржи многу детали. Во суштина, конзорциумот би работел на сè – од подготовка на клинички насоки до спроведување медицински испитувања, обединувајќи податоци на начин што досега не бил направен.
Авторот на текстот додава и духовита забелешка дека, ако ова навистина се реализира, актерот Дик ван Дајк, кој и во длабока старост е исклучително витален, веројатно би можел да добие барем советничка улога.
Сите научници што стојат зад оваа иницијатива се експерти за долговечност, а доколку нивниот предлог биде прифатен од пошироката научна заедница, тоа би можело да доведе до нови откритија што ќе им користат на луѓето од сите возрасти, а не само на постарите.
„Создавањето конзорциум за медицина на здрава долговечност низ целиот животен век треба да ги унапреди научните истражувања и клиничката пракса“, пишуваат авторите.
„Со поврзување на дисциплини што традиционално работеле одделно ќе стане можно да се опфати целиот процес на биолошкото стареење – од неговите најрани причини до клиничките последици.“
Истражувањето е објавено во списанието Нејчер хелт.
