По драматичниот пад на домашното производство на млеко во 2023 година, статистиката покажува постепено закрепнување на секторот. Сепак, паралелно со растот на производството расте и увозот на млеко во прав, кој во 2025 година достигна највисоко ниво во последните години. Додека надлежните институции објавуваат податоци за зголемен увоз, домашните производители на млечни производи уверуваат дека млекото во прав има ограничена примена во млечната индустрија и дека многу поголема закана е нелојалната конкуренција од евтините увозни млечни производи.
Податоците на Државниот завод за статистика (ДЗС) покажуваат дека по значителниот пад на домашното производство на млеко во 2023 година, во 2025 година е забележано закрепнување на секторот, иако производството сè уште не ги достигнува претходните нивоа.
Според официјалната статистика, производството на кравјо млеко во 2025 година изнесувало 289,9 милиони литри, што е за 2,7 проценти повеќе во споредба со 2024 година. Истовремено, производството на овчо млеко се зголемило за четири проценти и достигнало 26,7 милиони литри, додека кај козјото млеко е регистрирано намалување од 1,4 проценти, на вкупно 14 милиони литри.
„Во 2023 година производството на кравјо млеко се намалило за дури 26,5 проценти во однос на 2022 година и изнесувало 238,3 милиони литри. Истовремено, производството на овчо млеко било помало за 20,5 проценти и достигнало 30,8 милиони литри, додека единствено козјото млеко бележело раст од 3,3 проценти, со производство од 14,2 милиони литри“, се наведува во извештаите на ДЗС.
Токму овие податоци се поврзуваат со зголемениот увоз на млеко и млеко во прав за потребите на прехранбената индустрија.
Од Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ) за МКД.мк велат дека увозот на млеко во прав во Македонија бележи континуиран раст во последните неколку години. Според официјалната податоци, од 2022 до 2025 година количините се зголемиле за повеќе од половина милион килограми, а само во првите пет месеци од годинава во земјата веќе се увезени речиси еден милион килограми.
Во 2022 година во Македонија влегле 173 пратки со вкупно 2.572.810 килограми млеко во прав. Во 2023 година, биле евидентирани 193 пратки со 2.742.283 килограми, додека во 2024 година биле увезени 2.776.239 килограми во 190 пратки.
Најголем увоз е регистриран во 2025 година, кога преку 216 пратки во Македонија биле внесени 3.151.562 килограми млеко во прав, што претставува зголемување од околу 22,5 проценти во споредба со 2022 година.
Според податоците на Агенцијата за храна и ветеринарство, заклучно со 31 мај годинава во земјата се реализирани уште 85 пратки со вкупно 974.123 килограми млеко во прав.
„Најголеми увозници на млеко во прав се компаниите Апро 2000, П.И.К. КО ДООЕЛ, НАНА – ВИКИ ДООЕЛ, ФИЛИАСС Лоран ДООЕЛ и Витаминка АД Прилеп, како и други домашни компании кои ја користат оваа суровина во своето производство“, велат од АХВ.
Млекото во прав што се увезува во Македонија се користи многу малку во млечниот сектор и тоа онаму каде што е дозволено како што е млекото во тетрапак, киселото млеко…, велат од компанијата Осогово милк.
Од компанијата додаваат дека поголем проблем претставува увозот на готови млечни производи од земјите на Европската Унија, како што се Германија, Полска, Австрија кои се значително поевтини од домашните.
„Затоа сметаме дека она што треба да се направи е да се разграничи кој произведува производи со растителни масла, а кој не. Тоа е она што треба да се контролира“, велат од Осогово милк.
Од компанијаат сметаат дека решението е во даночната политика, да се зголеми данокот на артикли кои содржат млеко во прав и растителни масти, со што би се намалила разликата во цените и би се подобрила конкурентноста на домашното производство.
Од Осогово милк уверуваат дека во моментов, во Македонија има помала побарувачка отколку што има залихи на млечни производи на пазарот.
„Не веруваме дека некој користи млеко во прав или увозно млеко за производство на млечни производи, затоа што, во овој период во Македонија млекото го имаме и премногу“ , велат од млечната индустрија „Осогово Милк“.
Од компанијата потенцираат дека тие произведуваат само тврди млечни производи (сирење, кашкавал…) без никакви додатоци и користат исклучиво природно млеко од домашни производители.
Млекото во прав претставува суровина со широка примена во прехранбената индустрија и се користи во производството на млечни производи, кондиторски производи, сладолед, пекарски производи, инстант напитоци, детска храна и други прехранбени производи.
И.О.
