Повеќето граѓани одамна се имаат помирено со фактот дека банкарската сметка чини пари. Месечните надоместоци, картичките, провизиите и членарините се сметаат за неизбежен дел од банкарскиот живот. Некој плаќа 30 денари месечно, некој 45, некој 60. Провизиите станаа толку вообичаени што ретко некој воопшто прашува дали постои друга опција.
А постои.
Обврска за понуда на платежна сметка со основни функции
Во Законот за платежни услуги и платни системи пишува дека давателот на банкарски услуги е должен во понудата за платежни услуги до потрошувачите задолжително да вклучи и отворање платежна сметка со основните функции, наменета за најосновните банкарски услуги, опфатено во членовите 71-75. Во одредени случаи таа може да биде и целосно бесплатна.
Не е промотивна акција. Не е ограничена понуда. Не е наградна игра.
Едноставно постои.
И речиси никој не зборува за неа.
Проблемот е што ова право ретко се споменува во рекламите на банките, а уште поретко граѓаните знаат дека можат да го побараат.
Платежната сметка со основните функции е воведена со Законот за платежни услуги и платни системи како механизам што треба да обезбеди секој граѓанин да има пристап до основните банкарски услуги, без оглед на неговите приходи или финансиска состојба.
Со други зборови, законодавецот тргнал од една едноставна претпоставка: во модерната економија е тешко да се живее без банкарска сметка.
Токму затоа оваа сметка овозможува речиси сè што на просечниот граѓанин му е потребно во секојдневниот живот.
Според членот 73 од Законот за платежни услуги и платни системи, преку неа може да отвори, да одржува и да затвори сметка, да уплаќа и да подигнува готовина, да користи дебитна картичка, да плаќа онлајн, да врши кредитни трансфери и трајни налози, како и да користи електронско банкарство.
Накратко, ги содржи речиси сите функции што повеќето луѓе ги користат во текот на месецот.
Она што ја разликува од класичните сметки е што законски е дизајнирана да биде евтина и достапна.
Ова не значи дека сè е бесплатно.
Според членот 74, банката може да наплатува разумен месечен надоместок, но тој не смее да биде повисок од 0,1 % од просечната нето-плата во државата.
Целосно без надоместок се само одредени категории граѓани (социјална помош, детски додаток, стипендии, привремена невработеност и други наведени категории).
Сепак, постои и услов
За да отвори ваква сметка, лицето мора да има законски престој во Македонија и не смее да поседува друга платежна сметка во денари во ниту една банка во државата.
Токму ова ограничување веројатно објаснува зошто многу луѓе никогаш не слушнале за оваа можност.
Голем дел од граѓаните веќе имаат сметка, а штом еднаш ќе станете клиент на банка, ретко некој размислува што точно пишува во законите.
Уште поинтересен е фактот што за корисниците на одредени законски права – како пензии, социјални надоместоци, парични примања од социјална заштита, надоместоци поврзани со инвалидност, издршка и други категории предвидени со закон – надоместокот за водење на сметката може да биде целосно укинат.
Накратко – право на сметка со основни функции има секое физичко лице со законски престој во Македонија што нема друга денарска платежна сметка што му ги овозможува истите основни платежни услуги.
Во ера кога речиси сè поскапува, а граѓаните сè почесто ги анализираат банкарските провизии, ова звучи како речиси егзотична појава: банкарска услуга што законски мора да биде достапна и финансиски поволна.
Платежната сметка со основни функции не е наменета за корисниците што сакаат дополнителни банкарски производи. Со неа не може да се користи дозволено пречекорување, односно популарниот „минус“, а некои кредитни производи поврзани со сметката исто така не се достапни.
Таа е, на некој начин, банкарскиот еквивалент на стандардната класа во авион.
Ќе стигнете каде што треба. Ќе ги добиете основните услуги. Но нема да ги добиете дополнителните поволности што чинат повеќе.
Прашањето е зошто толку малку луѓе знаат за оваа можност.
Дел од одговорот веројатно лежи во човечката природа. Луѓето ретко читаат закони. Уште поретко читаат банкарски тарифи. А речиси никогаш не бараат производ за кој не знаат дека постои.
Но дел од одговорот можеби лежи и во фактот што платежната сметка со основни функции не ја гледате во големите маркетиншки кампањи, телевизиски реклами или на билбордите.
Таа едноставно стои таму – запишана во законот и достапна за граѓаните што ги исполнуваат условите.
Во свет во кој банките се натпреваруваат со премиум пакети, лојалти програми и сè посложени производи, можеби најинтересниот банкарски производ е токму оној што не ветува ништо спектакуларно.
Само да ви овозможи да ја користите банката по цена што нема да ја чувствувате секој месец.
