Техеран ја прекина соработката со агенцијата на Обединетите нации по израелско-американското бомбардирање на нејзините објекти во јуни 2025 година. Иако на ИАЕА не од тогаш ѝ е дозволен пристап до погодените локации, во последните месеци ѝ е дозволено да посети други објекти.
„Иранците се согласија да ги повикаат назад инспекторите на ИАЕА. Ова е голем чекор за американскиот народ и прв чекор кон целосна денуклеаризација, односно конечен крај на програмата за нуклеарно оружје на Иран“, им кажа Ванс на новинарите, додавајќи дека очекува „тоа да се случи уште оваа недела“.
Американскиот потпретседател го изјави ова пред да ја напушти Швајцарија, еден ден откако завршија маратонските разговори од 18 часа во луксузно одморалиште на швајцарските Алпи, со иранската делегација и високи претставници на земјите посредници, Пакистан и Катар. Присуствуваше и генералниот директор на ИАЕА Рафаел Гроси.
Минатата недела претседателите на САД и Иран од далечина потпишаа меморандум за разбирање, во кој Техеран вети дека ќе го разреди својот високо збогатен ураниум во замена за укинување на меѓународните санкции, оставајќи ги деталите за подоцнежни преговори.
Според текстот, во текот на 60-дневниот преговарачки период, двете земји ќе разговараат за механизмот за управување со овие залихи „користејќи го методот на разредување на лице место под надзор на ИАЕА“.
Целта е да се разреди ураниумот на ниво под 5 проценти, далеку од 90-те проценти потребни за производство на нуклеарна бомба, и со тоа да се спречи заканата од збогатување за воени цели.
Западните земји и Израел се сомневаат дека Техеран има намера да создаде нуклеарно оружје, а Исламската Република ги негира таквите намери. Судбината на повеќе од 400 килограми високо збогатен ураниум, последен пат виден од инспекторите на ИАЕА на 10 јуни 2025 година, останува неизвесна.
Заедно со условите за нуклеарно оружје САД ќе се погрижат Иран, доколку неговите средства на крајот бидат ослободени, да не финансира тероризам, објасни потпретседателот Џеј Ди Венс, објаснувајќи дека делегатот и зет на Доналд Трамп Џаред Кушнер го предложил механизмот за следење.
Венс оцени и дека разговорите меѓу Иран и САД поставиле „многу солидна основа“ за конечен договор.
Иранскиот тим, предводен од претседателот на парламентот Мохамед Багер Галибаф и министерот за надворешни работи Абас Аракчи, го напушти одморалиштето Бургеншток по „18 часа интензивни дискусии“, според новинската агенција ИРНА. Преговорите ќе продолжат на техничко ниво.
