Проруски настроениот поранешен претседател Румен Радев убедливо победи на изборите во Бугарија, покажаа официјалните резултати во понеделникот, оттурнувајќи ги долгогодишно доминантните политички сили и потенцијално приближувајќи ја членката на Европската Унија и НАТО кон Москва.
Резултатот, кој ги надмина прогнозите од анкетите, е еден од најсилните за една партија во последните децении и може да ја оконча, барем засега, хроничната нестабилност што доведе до осум избори во пет години.
Партијата Прогресивна Бугарија на Радев освои 44,7% од гласовите по изброени 91,7% од гласачките ливчиња, што сугерира дека би можела самостојно да формира влада, иако тој не ја исклучи можноста за коалиција со некоја проевропска група или помала партија.
Резултатот ја стави Прогресивна Бугарија далеку пред проевропската коалиција „Продолжуваме промената – Демократска Бугарија“, која освои 13,2%, и пред долго доминантната партија ГЕРБ на поранешниот премиер Бојко Борисов со 13,4%.
„Ова е победа на надежта над недовербата, победа на слободата над стравот и, ако сакате, победа на моралот“, изјави Радев на прес-конференција доцна во неделата.
Евроскептик и поранешен пилот на борбен авион што се противи на воената поддршка за Украина во војната против Москва, Радев во јануари се повлече од претежно церемонијалната функција претседател за да се кандидира, откако масовните протести ја соборија претходната влада во декември.
Тој го искористи бранот на незадоволство од политичката нестабилност во балканската држава со 6,5 милиони жители, каде што гласачите се уморни од корупцијата и од партиите што со децении доминираат во политиката.
„Сега постои можност промените што луѓето долго ги очекуваат навистина да станат видливи“, изјави Евелина Колева, менаџер во компанија за дигитален маркетинг во Софија.
Прашања за надворешната политика
Кампањата на Радев предизвика споредби со унгарскиот премиер Виктор Орбан кога зборуваше за подобрување на односите со Москва и обновување на слободниот проток на руска нафта и гас кон Европа.
Тој исто така ја критикуваше Европската Унија за преголема зависност од обновливи извори на енергија.
Сепак, Радев беше нејасен околу конкретните политики и засега не е јасно колку ќе ја менува надворешната политика на Бугарија, црноморска држава на југоисточниот раб на Европската Унија, која во јануари се приклучи на еврозоната – потег што Радев го критикуваше, вели Ројтерс.
Аналитичарите не очекуваат тој да се обиде да го поништи воведувањето на еврото ниту да ја блокира пошироката помош на Европската Унија за Украина.
Во неделата Радев изјави дека е подготвен да соработува со „Продолжуваме промената – Демократска Бугарија“ на судските реформи и дека Бугарија ќе „направи напори да продолжи по својот европски пат“.
Некои гласачи се претпазливи.
„Не знам дали да верувам дека ќе има промена во политичката класа“, вели Венелин Спасов, 31-годишен агент за недвижности од Софија. „Но се надевам дека ќе биде на подобро, затоа што конечно дојде време за некаква промена“.
Трошоците за живот главен проблем
Бугарија брзо се развива од падот на комунизмот во 1989 година и влезот во Европската Унија во 2007 година. Очекуваниот животен век значително се зголеми, невработеноста е најниска во Европската Унија, а економијата има посилни заштитни механизми по воведувањето на еврото.
Но земјата заостанува во други показатели.
Трошоците за живот станаа особено чувствително прашање по влезот во еврозоната. Претходната влада падна поради протести против нов буџет што предвидуваше повисоки даноци и зголемени придонеси за социјално осигурување.
„Главниот предизвик за земјата е економската криза и демографската криза“, изјави Тихомир Безлов, виш соработник во Центарот за проучување на демократијата во Софија.
„Не се гледаат многу идеи во победничкиот табор за решавање на овие прашања“.
