Во текот на изминатите неколку недели од војната на Соединетите Американски Држави и Израел против Иран, неколку членки на НАТО се држеа на страна. Додека некои сојузници на САД претпазливо ја воздржаа поддршката за воена акција, а други целосно ја забранија употребата на нивната воена инфраструктура, балтичките држави имаа поинаков пристап.
Сите три земји ја опишаа операцијата „Епски гнев“ како разбирлива со оглед на нуклеарната програма на Иран, заканите кон соседните земји и неговата поддршка за руската агресија против Украина, кажа летонскиот претседател Едгарс Ринкевич.
Балтичките лидери го поздравија и убиството на врховниот лидер на Иран на крајот на февруари, истакнувајќи дека го гледаат како нова можност иранскиот народ сам да ја одреди својата иднина.
Естонија сигнализираше дека е подготвена да размисли за распоредување на свои бродови за деминирање во Ормускиот теснец. Литванија отиде подалеку, изразувајќи ја својата подготвеност да обезбеди војници за да му помогне на Вашингтон, доколку такво барање биде упатено до неа.
Образложението за оваа поддршка најдобро го артикулираше литванскиот претседател Гитанас Науседа. „Од една страна не можеме да кажеме дека присуството на американски трупи на територијата на Литванија е нешто што се зема здраво за готово и едноставно да го прифатиме здраво за готово, а кога од нас се бара да придонесеме во меѓународни мисии, велиме дека тоа не нè засега“, изјави тој за литванските медиуми.
Балтичките држави ја сметаат поддршката на САД, нивниот најмоќен сојузник, за клучна за сопствената безбедност, особено со оглед на заканата која, според нив, ја претставува Русија.
Само оваа недела, портпаролката на руското Министерство за надворешни работи Марија Захарова ги предупреди балтичките земји за „сериозни последици“ за наводното користење на нивниот воздушен простор за беспилотни летала кои ја напаѓаат Русија. Сите три земји категорично ги негираат обвинувањата.
Од почетокот на војната во Иран балтичките држави повторно се позиционираа како „примерни сојузници“. Заедно со Полска и земјите од Персискиот залив, така ги опиша американскиот министер за одбрана Пит Хегсет.
Како и Полска, балтичките држави беа меѓу првите членки на НАТО кои одговорија на повикот на американскиот претседател за зголемување на трошоците за одбрана, а сега се меѓу лидерите во алијансата. Во 2025 година Полска издвои 4,5 отсто од БДП за војската, Литванија 4 отсто, Летонија 3,7 отсто и Естонија 3,4 отсто. За споредба, САД потрошија 3,2% од БДП.
Сергејс Потапкинс од Летонскиот институт за меѓународни односи ја опиша политиката како „воспоставен препознатлив стил“, насочен кон „обид да не се иритира Доналд Трамп со цел да се одржи пристапот кон балтичките држави кој постои од 2022 година што е можно подолго“.
Сегашниот пристап, одвраќање со заплашување, претпоставува дека противникот нема да се осмели да ги нападне членовите на НАТО ако е убеден дека не може да ги постигне своите цели. Како што поранешниот американски претседател Џо Бајден и европските лидери постојано наведуваа, НАТО е подготвен да го брани секој сантиметар од својата територија.
Скептичните забелешки на Трамп за учеството во одбраната на сојузниците на НАТО не беа изненадување во балтичките држави. Анкета спроведена во 2025 година во Летонија покажа, на пример, дека само 43 отсто од анкетираните веруваат или се склони да веруваат дека НАТО би бил подготвен да се бори за земјата доколку биде нападната, додека 41 отсто сметаат дека тоа е малку веројатно.
Оваа свест за сопствената одговорност за одбраната го поттикна развојот на националните гарди во балтичките држави. Тоа се доброволни одбранбени сили задолжени да спречат окупација на регионот во случај на руски напад.
Сигита Струберга, генерална секретарка на Летонската трансатлантска организација, вели дека Летонците сè повеќе сфаќаат дека не постои посебна армија на НАТО, туку дека „НАТО сме ние“.
„Имајќи го предвид бројот на оние што служат задолжителна воена служба и професионалната армија, тој број сè уште не е доволен. Ни треба Националната гарда“, изјави Струберга за Дојче веле.
Како дел од подготовките за намалено учество на САД во НАТО, Потапкинс го истакнува распоредувањето на сојузнички воени контингенти од други земји. Вакви сили се стационирани во секоја од балтичките држави.
Во Литванија, ова ја вклучува и германската 45-та оклопна бригада. Моментално брои околу 1.800 војници, а постојат планови да се зголеми на 4.800 војници и 200 цивилни лица до 2027 година.
Канадската мултинационална бригада во Летонија има околу 2.000 членови. Околу 1.500 војници се стационирани во Естонија како дел од мултинационална борбена група предводена од Британија.
„Зголемувањето на контингентот сега е врвен приоритет и за дипломатите и за војската во разговорите со партнерите. Ова е еден од оние случаи каде што повеќе е подобро“, вели Потапкинс.
Дополнително, Потапкинс тврди дека балтичките држави треба брзо да дејствуваат за да ја подготват својата воена инфраструктура во случај САД да ја ревидираат својата улога во НАТО. Ако тоа се случи, другите сојузници на НАТО веројатно ќе се фокусираат на сопствената безбедност.
