Кој на изборите во Унгарија ќе освои две третини од пратеничките места во парламентот, има целосна политичка моќ да ја обликува државата, пишува Дојче веле. Виктор Орбан со својата партија Фидес постигна таква победа во 2010 година – и оттогаш ја преобликуваше земјата според своите замисли до тој степен што на опозицијата ѝ стана многу тешко да победи на избори.
Унгарија за парламентарните избори е поделена на 106 едномандатни изборни единици. Во секоја од нив се избира точно еден пратеник со директно гласање. Победува кандидатот со релативно мнозинство, според принципот „победникот зема сè“. На тој начин се распределуваат 106 од вкупно 199 пратенички места, додека преостанатите 93 се делат преку национални листи.
Во текот на владеењето на Виктор Орбан, изборните единици беа прекроени така што нивното значење во руралните области – каде што поддршката за Фидес често е поголема – се зголеми. Во урбаните средини, каде што резервите кон владата често се поизразени, нивното значење е пропорционално намалено.
Сценарио 1: победува Фидес на Виктор Орбан
Ако Фидес и овојпат победи на изборите, со просто мнозинство би можел едноставно да ја продолжи досегашната политика. Во случај на двотретинско мнозинство, Фидес дури би имал можност дополнително да го менува уставот во своја корист.
Доколку тоа не се случи, интересни би можеле да станат следните три сценарија.
Сценарио 2: Тиса победува со просто мнозинство
Тоа пред сè би било успех на Петер Маѓар. Меѓутоа, ваквиот изборен исход би можел да му оди во прилог и на Виктор Орбан. Тој би можел на своите критичари да им возврати дека не е автократ и дека власта во Унгарија може да се смени на избори.
Можеби партијата Тиса, во случај на победа со просто мнозинство, би успеала, како што најавува, да ја подобри состојбата во здравството или образованието. Сепак, владата на Тиса со такво мнозинство веројатно би била прилично слаба. Фидес на Виктор Орбан би можел во текот на целиот мандат да се обидува да ја спречи или да ја блокира секоја иницијатива на новата власт.
Освен тоа, клучните елементи на уставот, составот на судовите, законите за слобода на медиумите и други темелни прашања на правната држава без двотретинско мнозинство би останале непроменети. Виктор Орбан би можел привремено да се повлече, да ја следи работата на веројатно слабата влада и за четири години да се обиде да се врати уште посилен.
Сценарио 3: Тиса освојува двотретинско мнозинство
Тоа е единствената ситуација што навистина би претставувала сериозен предизвик за онаа Унгарија што ја обликува Виктор Орбан. Во тој случај, Тиса би имала можност да спроведе голем дел од своите ветувања.
Притоа, особено интересно би било колку тесно би било евентуалното двотретинско мнозинство. Колку би било помало, толку е поверојатно дека Орбан би реагирал на два начини. Од една страна, би можел да го активира целиот правен апарат за да го оспори изборниот резултат пред суд.
Од друга страна, веројатно би ги повикал приврзаниците на Фидес на протести за да создаде притисок од улица – во согласност со своето мото: „Фидес е татковината, а татковината не смее да оди во опозиција.“
Сценарио 4: изедначен резултат
Ако и Тиса и Фидес освојат по 95 места во парламентот, за тоа кој ќе формира влада веројатно ќе одлучува крајнодесничарската партија Ми Хазанк („Нашата татковина“).
Политичките аналитичари проценуваат дека таа партија би можела да освои околу девет пратенички места. Ми Хазанк е политички поблиска до Фидес и веројатно би му помогнала на Орбан да остане на власт.
Тоа, меѓутоа, истовремено би значело и одредена зависност – а со тоа и потенцијален ризик. Имено, Виктор Орбан најмногу би сакал да продолжи да владее без коалициски партнери. А Ми Хазанк долгорочно пред сè би можела да се обиде да преземе дел од гласачите на Фидес.
