Последната рунда разговори за завршување на војната во Украина заврши во средата без никакви знаци на значаен напредок, пишува Њујорк тајмс.
Но зад сцената, преговарачите се обидуваат да најдат компромис околу една од најголемите пречки за мировен договор: контролата на територијата во источна Украина.
Русија како услов за завршување на војната бара Украина да ја предаде земјата што ја контролира во регионот Доњецк. Станува збор за појас територија долг околу 80 километри и широк околу 64 километри, кој содржи десетици градови и села и се наоѓа меѓу линијата на фронтот и административната граница на регионот.
Украина одби еднострано да се повлече, велејќи дека отстапувањето земја би ја охрабрило Русија повторно да нападне, во Украина или на друго место. Киев побара безбедносни гаранции за да се одврати Москва од кршење на евентуалното примирје.
Во преговорите во последните недели, официјалните лица разговарале за идејата за формирање демилитаризирана зона што нема да биде контролирана од ниту една армија, според три лица запознаени со разговорите, кои зборувале анонимно поради чувствителноста на преговорите.
Со тоа се оживува еден предлог што беше вклучен во претходни мировни планови, вклучително и планот од 28 точки предложен од администрацијата на Трамп во ноември.
Во текот на изминатата недела, претседателот Володимир Зеленски повеќепати ги задуши очекувањата за предавање земја за мир. „Дозволувањето агресорот да земе нешто е голема грешка“, напиша тој на социјалните мрежи во понеделникот.
Минатата есен, претседателот Владимир Путин беше неопределен кога беше прашан за формирање демилитаризирана зона во регионот Донбас. Со планот од 28 точки Русија ќе беше задолжена за областа, но ќе ѝ беше забрането да распоредува воени сили таму. Путин рече дека треба да се дискутира за деталите.
Советникот за надворешна политика на рускиот претседател, Јуриј Ушаков, подоцна беше попозитивен, велејќи дека Русија би можела да прифати формирање таква област доколку во неа смеат да патролираат руска полиција или припадници на националната гарда.
Демилитаризираната зона би можела да стане дел од едно одржливо решение, рече Вилијам Б. Тејлор, соработник во Атлантскиот совет, аналитички центар, и поранешен американски амбасадор во Киев. Но интересите на Украина би морале да бидат заштитени, рече тој, а тоа би барало администрацијата на Трамп да изврши дополнителен притисок врз Русија.
„Важно е тоа да биде вистинско решение, а не наметнато решение, не неурамнотежено решение,“ рече Тејлор. „Секое наметнато решение нема да биде стабилно. Нема да трае.“
За да им биде полесно на двете страни да ја прифатат идејата, преговарачите разговарале и за формирање зона на слободна трговија во евентуалната демилитаризирана област, иако можностите за инвестиции изгледаат ограничени на територија што би била сместена меѓу две армии, дури и ако постои примирје. Поголем дел од индустријата во областа е во урнатини, со само еден рудник за јаглен што сè уште работи, а ризикот повторно да избие конфликт би висел со години.
Зеленски исто така изрази сомнеж во ваков аранжман.
Друго прашање е повлекувањето на трупите од линијата на фронтот. Во декември Зеленски предложи Украина да не ги повлече трупите од фронтот освен ако Русија не се повлече на еднакво растојание.
На разговорите одржани овој месец во Абу Даби, Украинците разговарале за опции за делумно руско повлекување од фронтот што не мора нужно да биде симетрично, рекле две од трите лица запознаени со разговорите. Ова би сигнализирало омекнување на позицијата на Украина.
Начинот на управување со демилитаризираната зона исто така беше точка на спор. Украина бараше распоредување меѓународни мировни сили во регионот, каде што живеат 190.000 цивили, вклучително 12.000 деца, според украинскиот гувернер на областа.
Преговарачите разговарале за формирање цивилна администрација што би управувала со областа по војната, рекле два од трите извори. Таа би можела да вклучи и руски и украински претставници, рекло едно од лицата, но додало дека страните се далеку од договор.
Друго прашање што неодамна повторно се појави е редоследот на различните чекори, вклучително прифаќање демилитаризирана зона, формализирање безбедносни гаранции, создавање рамка за финансирање на обновата по војната и одржување избори во Украина.
Минатата недела Зеленски рече дека Украина сака договор за безбедносни гаранции пред да се обврзе на избори или на каков било договор за повлекување на силите од Донбас.
„Би сакал најпрво да ги потпишеме безбедносните гаранции, а потоа другите документи,“ рече тој. „Според мене, тоа би било добар сигнал. Тоа не е ни прашање на праведност, туку прашање на доверба. Повеќе доверба во партнерите — ако гаранциите дојдат први, а потоа сè друго.“
Зеленски рече дека Украинците мора „да знаат — не само да веруваат, туку да знаат — дека во иднина руската агресија ќе биде невозможна или дека ако се случи, нема да бидеме сами.“
