Заменик-шефот на Пентагон Елбриџ Колби вчера ја повика Европа да продолжи да ги зголемува трошоците за одбрана во помирувачки говор во кој не ги спомна претходните напори на Доналд Трамп за анексија на Гренланд.
„Промената на текот веќе се случи и треба да се гордееме и да имаме доверба во тоа“, им рекол Колби на министрите за одбрана на алијансата на затворен состанок во Брисел.
Во обид да го смири американскиот претседател, НАТО во средата предложи нова арктичка мисија наменета да му удоволи на Трамп, кој упати критики дека безбедноста на островот била занемарена.
Колби, архитектот на неодамнешната американска одбранбена стратегија и човек што се смета за тврдокорен во однос на Европа, рече дека Вашингтон ќе „продолжи да го обезбедува американското проширено нуклеарно одвраќање“, но им порача на сојузниците дека Америка сака „партнерство, а не зависност“.
Тој додаде дека САД исто така ќе ги обезбедуваат, „во поограничена и понасочена форма“, клучните капацитети што им недостигаат на европските сојузници, и подвлече дека администрацијата ѝ останува посветена на заедничката одбрана на НАТО според Членот 5 од основачкиот договор на алијансата.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, кој поголемиот дел од својата енергија ја посвети на спречување на Трамп да ја разниша алијансата, вели Политико, го пофали „одличниот говор“ на Колби.
Тој исто така ја занемари загриженоста поради отсуството на американскиот министер за одбрана Пит Хегсет од состанокот. „Имавме голема среќа што беше тука Бриџ Колби“, им рече на новинарите, нарекувајќи го „водечки мислител за улогата на САД во НАТО“.
„Со години тој доследно притиска Европа и Канада навистина да преземат поголема одговорност кога станува збор за трошоците за одбрана“, рече Руте.
Сепак, Колби нагласи дека НАТО ќе мора да се промени додека САД под водство на Трамп се пренасочуваат кон поголем фокус на „одбраната на американската територија и интересите во западната хемисфера, како и зајакнувањето на одвраќањето преку спречување во западниот Пацифик“.
Тоа значи „НАТО 3.0“, рече тој — алијанса во која Европејците ќе плаќаат повеќе за сопствената одбрана, а активностите на НАТО ќе се сведат на неговата суштинска задача: одбрана на територијата на сојузот.
Терминот веднаш доби пофалби од некои сојузници. „НАТО 3.0“ е „добар начин да се објасни неговата поента, со која целосно се согласуваме“, изјави норвешкиот министер за одбрана Торе Сандвик.
„Ги познаваме Американците — тие мора да бидат поприсутни во Пацификот, а тоа го менува и НАТО“, рече тој. „Ние во Европа не направивме доволно.“
Пошироко гледано, забелешките на Колби донесоа олеснување кај европските сојузници, од кои некои приватно стравуваа дека американскиот пратеник ќе ја искористи можноста да ги нападне.
Коментарите се остар контраст со неодамнешните самити на НАТО, каде што американските функционери како Хегсет ја укоруваа Европа дека не го плаќа својот праведен дел за одбрана и дека се обидува да го ограничи купувањето американско оружје.
Говорот на Колби беше „релативно позитивен и умерен“, рече еден дипломат од НАТО, кој побарал анонимност за да зборува слободно. Се чувствуваше како „смирување по бурата“, додаде друг дипломат.
Од своја страна, Руте го намали значењето на критиките дека спорот околу Гренланд ѝ наштетил на алијансата.
„Во НАТО секогаш ќе има дебати и расправи“, рече тој. „Можам да ве уверам дека ќе беше многу здодевно ако не беше така.“
