Но, вистинскиот обем на нивниот проект бил многу поголем, откриваат извори запознаени со разговорите. Во тајност, се подготвувал терен за извлекување на руската економија вредна две илјади милијарди долари од изолација, при што американските фирми први би застанале во ред и би ги престигнале европските конкуренти во собирањето на придобивките, пренесува Волстрит џурнал.
На својот крајбрежен имот, милијардерот и магнат за недвижности Стив Виткоф, кој стана специјален претставник на претседателот Доналд Трамп, беше домаќин на Кирил Дмитриев, шефот на рускиот суверен фонд за богатство и преговарач лично избран од Владимир Путин.
Дмитриев беше тој што во голема мера го обликуваше документот што го разгледуваа. На состанокот се придружи и Џаред Кушнер, зет на претседателот, кој пристигна од неговиот дом во близина на остров познат како „Бункер на милијардери“, објави Волстрит џурнал, како што пренесува Индекс.
Се споменувала и заедничка мисија на Марс
Дмитриев се залага за план според кој американските компании би користеле околу 300 милијарди долари од средствата на руската централна банка замрзнати во Европа за заеднички инвестициски проекти на САД и Русија и за реконструкција на Украина предводена од САД. Американските и руските компании би можеле да се здружат за да го искористат огромното минерално богатство на Арктикот.
Дмитриев со месеци тврди дека нема ограничување за тоа што би можеле да постигнат двајца долгогодишни соперници: нивните вселенски индустрии би можеле дури и да спроведат заедничка мисија на Марс со помош на „СпејсЕкс“ на Илон Маск.
За Кремљ, овие разговори беа кулминација на стратегија осмислена уште пред инаугурацијата на Трамп, со цел да се заобиколи традиционалниот американски безбедносен апарат и да се убеди администрацијата дека не ја гледа Русија како воена закана, туку како земја со големи деловни можности.
Нудејќи договори вредни милијарди долари за енергетика и ретки земни метали, Москва планираше да ја пренасочи економската карта на Европа, а воедно да внесе раздор меѓу Америка и нејзините традиционални сојузници.
Во Виткоф, долгогодишниот партнер на Трамп во голф, и Кушнер, чиј инвестициски фонд „Афинити партнерс“ привлече милијарди од арапските монархии, Дмитриев пронајде идеални соговорници. И двајцата го делеа прагматичниот пристап на Трамп кон геополитиката, што може да се сумира во една реченица: границите се помалку важни од бизнисот.
„Русија има толку многу големи ресурси, огромни пространства земја“, изјави Виткоф за Волстрит џурнал, опишувајќи ја својата визија за деловно партнерство меѓу Русија, Украина и Америка. „Ако го спроведеме сето тоа, и сите напредуваат и сите се дел од тоа, и има корист за сите, тоа природно ќе биде бедем против идните конфликти. Бидејќи сите напредуваат.“
„Не станува збор за мир, туку за бизнис“
Кога верзија од планот од 28 точки беше објавена во јавноста претходно овој месец, тоа предизвика жестока реакција. Лидерите во Европа и Украина се пожалија дека планот во голема мера ги одразува руските ставови и ги гази речиси сите црвени линии на Киев.
Уверувањата на американската администрација дека планот не е конечен не ги уверија, бидејќи се плашеа дека Русија, по насилното прекројување на европските граници, сега се наградува себеси со профитабилни деловни можности.
Додека западните лидери оваа недела се состанаа за да го разгледаат планот, полскиот премиер Доналд Туск даде краток коментар: “Знаеме дека не станува збор за мир. Станува збор за бизнис.”
За многумина во Белата куќа на Трамп, ова спојување на бизнисот и геополитиката е предност, а не недостаток. Клучните претседателски советници гледаат можност американските инвеститори да склучат профитабилни зделки во новата, повоена Русија и да станат комерцијални гаранти на мирот.
Во разговорите со Виткоф и Кушнер, Русија јасно ставила до знаење дека би сакала американски компании да влезат во земјата отколку конкуренти од европски држави чии лидери „зборуваа лошо“ за мировните напори. „Тоа е „уметноста на договорот“ на Трамп да каже: „Видете, јас се справувам со ова и има огромни економски придобивки за Америка, нели?“, рече еден од изворите, според Волстрит џурнал.
Потезите на Путин во позадина
Историјата ќе покаже дали Путин го прифатил овој пристап за навистина да ја заврши војната или тоа е само трик за смирување на САД, додека тој го продлабочува конфликтот во кој верува дека мора да победи. Знак дека можеби е сериозен е фактот дека некои од неговите најблиски пријатели, санкционираните милијардери од Санкт Петербург – Генадиј Тимченко, Јуриј Ковалчук и браќата Ротенберг – испратиле претставници на тивки состаноци со американски компании за да истражат зделки во рударството и енергетиката. Ова вклучува и оживување на гигантскиот гасовод Северен тек, кој е под санкции на ЕУ.
Порано оваа година, Ексон Мобил се сретна со најголемата државна енергетска компанија во Русија, Роснефт, за да разговараат за враќање на огромниот проект за гас Сахалин доколку Москва и Вашингтон дадат зелено светло. Во исто време, група бизнисмени блиски до администрацијата на Трамп се обидоа да се позиционираат како нова економска врска меѓу САД и Русија.
Џентри Бич, пријател на Доналд Трамп помладиот, беше во преговори за стекнување удел во рускиот проект за гас на Арктикот доколку бидат укинати санкциите. Друг донатор на Трамп, Стивен П. Линч, плати 600.000 долари на лобист близок до Трамп помладиот за да му помогне да добие дозвола за купување на гасоводот Северен тек 2.
Нема докази дека Виткоф бил свесен за овие напори. Лице запознаено со неговото размислување тврди дека пратеникот е убеден дека секое решение со Русија би и користело на Америка како целина, а не само на неколку инвеститори, пренесува Волстрит џурнал.
Дипломатија надвор од протоколот
Виткоф, кој не патуваше во Украина оваа година, ќе ја посети Русија по шести пат следната недела и повторно ќе се сретне со Путин. Тој инсистира дека не фаворизира никого. „Украинците се бореа херојски за својата независност“, рече тој, додавајќи дека се обидел да им ја предложи на украинските функционери идејата за разоружување на војниците за да можат да заработуваат плати на ниво на Силиконската долина водејќи американски центри за податоци за вештачка интелигенција.
“Сега е време преку дипломатија да се консолидира она што е постигнато”, порача тој.
Белата куќа соопшти дека администрацијата собира информации од двете страни. „Администрацијата на Трамп собира информации од Украинците и Русите за да формулира мировен договор што може да ги запре убиствата и да ја заврши оваа војна“, изјави портпаролката Ана Кели.
„Како што рече претседателот, неговиот тим за национална безбедност постигна голем напредок во текот на изминатата недела, а договорот ќе продолжи да се доработува.“
Додека Виткуф девет месеци водеше разговори со Дмитриев, некои агенции во рамките на администрацијата на Трамп имаа ограничен увид во неговите договори со Москва.
ЦИА, која традиционално спроведува размена на затвореници, не била целосно информирана за планираната размена. Службениците на Министерството за финансии повремено ги дознавале деталите за состаноците на Виткоф од своите британски колеги.
Дури и специјалниот пратеник на Трамп за Украина, генералот Кит Келог, беше речиси целосно исклучен од сериозни разговори, па минатата недела објави дека заминува од владата.
Неуспешен самит и нови обиди
Сликата која се создава е извонредна приказна за бизнис лидерите кои дејствуваат надвор од традиционалните дипломатски рамки за да го зацврстат мировниот договор со деловни договори. Сето тоа кулминираше со самитот на Аљаска на 15 август, кој се распадна речиси веднаш штом почна. Путин одржа долго историско предавање, по што двете страни го откажаа остатокот од состанокот. Виткоф остана оптимист, надевајќи се дека разговорите наскоро ќе се забрзаат.
Во октомври, украинскиот претседател Володимир Зеленски отпатува во Вашингтон, надевајќи се дека ќе обезбеди крстосувачки ракети „томахавк“. Но, Трамп разговараше со Путин еден ден претходно и одлучи да не го испорача оружјето. Наместо тоа, Виткоф ги охрабри Украинците да заземат поинаков пристап: тој предложи да побараат од Трамп десетгодишно ослободување од царини, што, како што рече, ќе ја зајакне нивната економија.
“Јас сум зафатен со решавање на договорот. Затоа сум тука”, изјави за Волстрит џурнал. “Продолжуваме да тропаме на врати и да смислуваме идеи.”
