Повеќето анкети на јавното мислење сугерираат дека националистичката партија Фидес на Орбан, која е на власт од 2010 година, би можела да изгуби од централно-десничарската партија Тисза на Петер Маѓар.
Орбан, кој одржува пријателски врски со рускиот претседател Владимир Путин и е близок сојузник на американскиот претседател Доналд Трамп, честопати ги лутеше партнерите од ЕУ, а неодамна блокираше заем од 90 милијарди евра за Украина. „Ова беше последната капка што ја прелеа чашатa“, рече еден дипломат од ЕУ. „Од наша страна, надежта да го вразумиме Орбан исчезна“, додаде тој.
Ако Орбан ја изгуби власта, дипломатите од неколку влади на ЕУ се надеваат дека ќе се прекине унгарската блокада на политиките, почнувајќи од заемите за Украина до санкциите против Русија и насилните израелски доселеници.
Доколку Орбан победи и продолжи да го користи своето право на вето, некои функционери очекуваат да се зголеми притисокот за маргинализирање на Унгарија. „Се чини дека „повеќе од истото“ повеќе не е опција за повеќето земји од ЕУ“, изјави за Ројтерс поранешниот латвиски премиер Крисјанис Каринс, кој со години седеше на маса со Орбан на самитите на ЕУ.
„Ако Орбан остане, ќе мора да го промениме начинот на кој работиме“, додаде висок европски функционер. Портпаролот на унгарската влада не одговори на барањето за коментар од Ројтерс.
Сите се надеваат Орбан да изгуби
Ројтерс разговараше со повеќе од десетина сегашни и поранешни функционери запознаени со европско-унгарските односи за импликациите од изборите следниот месец за Европската Унија. Зборувајќи под услов на анонимност за да разговараат за внатрешната политика на земјата-членка, многумина отворено го изразија своето незадоволство од Орбан.
„Мислам дека сите се надеваат дека Орбан ќе изгуби“, рече друг дипломат од ЕУ.
Европските претставници долго време се загрижени за ерозијата на демократските норми во Унгарија, бидејќи Орбан ја консолидираше извршната власт, ги ограничи медиумските слободи и активностите на невладините организации и водеше кампањи за омаловажување на Европската Унија и нејзините политики.
Орбан ги негира обвинувањата за колапс на демократијата, претставувајќи се себеси како бранител на традиционалните христијански вредности на Европа против отуѓената либерална елита.
Но, блиските врски на Орбановата влада со Кремљ дури и по руската инвазија на Украина во 2022 година доведоа до подлабок јаз меѓу Будимпешта и многу западни престолнини.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц минатата недела изјави дека ветото на Орбан на заемот за Украина е чин на „груба нелојалност“ што ѝ наштети на угледот и способноста на ЕУ да дејствува.
Нема да има револуција ако победи опозицијата
Иако многумина во Брисел се надеваат на нова ера во односите со Будимпешта ако Тисза победи, постои и претпазливост. Вера Јурова, поранешна заменик-шефица на Европската комисија, изјави за Ројтерс дека победата на опозицијата ќе „ја врати шансата за единство по основните безбедносни прашања“ во блокот од 27 членки.
Но, Маѓар, запаметен во Брисел како остар преговарач кога беше унгарски дипломат, сè уште би бил меѓу најскептичните гласови за миграцијата и можноста Украина да се приклучи на Европската Унија, велат официјални лица.
„Имам многу малку илузии за погледот на светот на Маѓар. Треба да бидеме внимателни да не очекуваме премногу“, рече трет дипломат од ЕУ. „Разликата ќе биде повеќе во тонот на гласот отколку во содржината“, додава тој. „Маѓар е од истото политичко семејство (како и Орбан), никој не очекува револуција“, рече четвртиот дипломат.
Маѓар изјави дека сака цврсто да ја закотви Унгарија во ЕУ и НАТО и е особено заинтересиран за ослободување на поголемиот дел од околу 17 милијарди евра средства од ЕУ наменети за Унгарија. Средствата беа замрзнати од Брисел затоа што Орбан одбива да ги почитува стандардите за владеење на правото.
„Не очекувам промена од 180 степени (од владата предводена од Маѓар) во односите со ЕУ, но можеме да очекуваме поконструктивен однос со Брисел“, рече Ричард Демени, аналитичар во тинк-тенкот „Политички капитал“ со седиште во Будимпешта.
Советник на Маѓар, зборувајќи под услов да остане анонимен, рече дека е вистина дека неговата влада нема да биде многу поразлична од администрацијата на Орбан во врска со миграцијата и проширувањето на ЕУ.
„Но, разликата е во тоа што Орбан го искористи тоа за да ја уценува (Европската Унија) и да ги претставува руските интереси. Ние ќе ги претставуваме унгарските интереси“, додаде советникот.
