Премиерката на Данска ги повика граѓаните на земјата по руската инвазија на Украина на референдум што ќе се одржи на 1 јуни да ја вклучат земјата во одбранбената политика на ЕУ.
„Историските времиња бараат историски одлуки“, рече Мете Фредериксен на прес-конференција во неделата, додавајќи дека владата „многу јасно ги повикува Данците да го укинат неучеството во одбраната“.
Фредериксен, исто така, вети дека во следните две години ќе ги зголеми трошоците за одбрана за 7 милијарди круни (780 милиони фунти).
Нарекувајќи ја „најголемата инвестиција во последните децении“, Фредериксен планира зголемување на трошоците на 2% од БДП, во согласност со барањата за членство во НАТО, до 2033 година.
Учеството во заедничката безбедносна и одбранбена политика ќе ѝ овозможи на Данска да учествува во заедничките воени операции на ЕУ и да соработува за развој и стекнување воени капацитети во рамките на ЕУ.
„За мене, како премиер, ова е одлука заснована на вредности“, рече Фредериксен.
„Бесмислениот и брутален напад на Путин врз Украина најави нова ера во Европа, нова реалност“, рече таа. „Борбата на Украина не е само на Украина; тоа е тест на силата за сè во што веруваме: нашите вредности, демократија, човекови права, мир и слобода“.
За да се приспособат повисоките трошоци за одбраната, тековните буџетски ограничувања на Данска ќе бидат олеснети, а дефицитот ќе стане негативен по 2025 година.
Фредериксен, исто така, рече дека главните парламентарни партии се согласиле дека Данска треба „што е можно поскоро“ да стане независна од рускиот гас, иако не беше предвидена временска рамка.
Референдумот е дел од договорот постигнат во неделата со мнозинството партии во парламентот на Данска, Фолкетинг.
Околу 30 години Данска се држеше до својата одлука да не учествува во одбранбената соработка, но сега потенцијално е на работ на пресврт поради конфликтот во Украина. Другите европски земји презедоа слични чекори за зајакнување на соработката со членките на ЕУ и НАТО, при што Финска и Шведска минатата недела најавија поблиски партнерства со алијансата.
Во меѓувреме, и германскиот канцелар Олаф Шолц ја повлече децениската одбранбена политика со најава за зголемување на трошоците за одбрана од 100 милијарди евра и испраќање оружје во Украина.
Претстојниот референдум во Данска ќе биде деветти што го одржува по јавното гласање за членство во ЕУ во 1972 година.
Откако јавноста го отфрли Договорот од Мастрихт во јуни 1992 година, Копенхаген доби исклучување во четири суверени области: единствена валута, правда и полициски прашања, одбрана и државјанство на ЕУ.
Во декември 2015 година Данците гласаа „не“ за зајакнување на нивната соработка со Европската Унија за полициски и безбедносни прашања, поради страв од губење на нивниот суверенитет над имиграцијата.
