Виктор Орбан, премиерот што од сопствената држава направи референтен модел на нелиберална демократија, по 16 години владеење се соочува со закана каква што не почувствувал од враќањето на власт во 2010 година, и тоа не од класичната опозиција, туку од поранешниот член на својот систем, Петер Маѓар.
Маѓаровата Тиса според две независни истражувања ја поддржуваат 56 проценти од избирачите, а Фидес има 37 проценти.
Анкетите, меѓутоа, како и државата, се длабоко поделени. Политичкиот аналитичар Габор Торог уште во јануари предупреди дека разликите меѓу истражувањата што ги објавуваат провладините организации и независните институти се „необјасниви со кој било истражувачки метод“.
Така, провладиниот Институт Незопонт проектира дека Фидес би можел да го задржи мнозинството со освојување 66 од 106 изборни единици, додека независната агенција Медијан на опозицијата ѝ дава предност од 20 процентни поени.
Тактиката на Маѓар
Маѓар ги привлече избирачите разочарани од економската стагнација, кризата на трошоците за живот и корупцијата.
Неговата база ги обединува поранешните опозициски гласачи и поранешните поддржувачи на Фидес, а тој свесно избегнува јасни ставови и расправи за чувствителните прашања како миграцијата и правата на ЛГБТ-заедницата.
Економската состојба му оди во прилог. Унгарската економија падна за 0,8 проценти во 2023 година, а во 2024 и 2025 растеше просечно само 0,5 проценти, побавно од просекот на Европската Унија, со буџетски дефицит од околу 5 проценти, што значително ја надминува целта на Европската Унија од 3 проценти.
Маѓар изборите ги претстави како референдум за позицијата на Унгарија во НАТО и Европската Унија. „Нашето место е во Европа, секогаш било и секогаш ќе биде“, рече тој.
Орбан користи проверена стратегија, тврдејќи дека „ја чува Унгарија како остров на мирот во немирниот свет“, а Маѓар го нарекува „марионета на Брисел и Зеленски“. Но аналитичарите предупредуваат дека таа стратегија ја губи убедливоста бидејќи избирачите сè повеќе забележуваат дека економскиот напредок повеќе им користи на елитите на Орбан отколку ним.
Геополитичката поддршка на двете страни е јасно распределена.
На конференцијата ЦПАЦ Будапешт 2026 на 21 март Орбан го поддржаа аргентинскиот претседател Хавиер Милеј, копретседателката на АфД Алис Вајдел, лидерот на австриската крајна десница Херберт Кикл и претседателот на шпанскиот Вокс, Сантијаго Абаскал, а американскиот претседател Доналд Трамп во видеопорака му даде „целосна и тотална поддршка“.
Државниот секретар Марко Рубио ја посети Будимпешта во февруари, а пет дена пред изборите пристигнува и потпретседателот Џеј Ди Венс.
Маѓар, пак, ужива поддршка од институциите на Европската Унија, а Јуроњуз проценува дека повеќе од три четвртини од пратениците во Европскиот парламент настапуваат во негова корист. „Овие избори се апсолутна пресвртница“, изјави Андреј Ковачев од Европската народна партија. „Групата целосно ја поддржува Тиса“, рече за Јуроњуз.
Претседателката на групата Обнова на Европа Валери Ајер оцени дека претстојните избори се „одлучувачки момент и можност за враќање кон слободната, плуралистичка демократија“.
Прекројување на изборните единици
Покрај Тиса и Фидес, трет играч што може да ги одлучи резултатите е крајнодесничарската партија Наша татковина. Единствена е покрај двете водечки со реални изгледи за преминување на прагот од 5 проценти, а на европските избори во 2024 година освои 6,7 проценти од гласовите.
Нејзиниот лидер Ласло Тороцкаи формално исклучи коалициска соработка со двете страни, но аналитичарите сугерираат дека партијата би можела премолчено да ја поддржи евентуалната малцинска влада на Фидес.
Карнеги фондацијата од Вашингтон предупредува на системски измени на изборните правила откако на Тиса ѝ порасна популарноста. Укинато е ограничувањето на трошоците за кампања, а преработени се повеќе од третина од изборните единици, несразмерно погодувајќи ги упориштата на опозицијата.
Моделите покажуваат дека Тиса би можела да има потреба од околу 55 проценти од гласовите за обично парламентарно мнозинство, додека Фидес потенцијално би можел да освои двотретинско мнозинство и со 45 проценти од гласовите. Меѓусебните обвинувања за кражба на избори се составен дел од кампањата, со сериозни обвинувања за странско мешање и финансирање.
Унгарскиот портал Всквер извести за распоредување руски воени разузнавачки офицери, Фајненшл тајмс за операција на Кремљ на социјалните мрежи, а Вашингтон пост цитираше извори од Европската Унија што го обвинуваат унгарскиот министер за надворешни работи за соработка со руската разузнавачка служба.
Орбан ги отфрли сите тие обвинувања со дополнување дека опозицијата „ја финансира половина Европа што сака пад на Унгарија“.
Најголем пресврт од падот на комунизмот
Ројтерс заклучува дека овие избори се далеку повеќе од внатрешнополитичка пресметка, бидејќи Унгарија благодарение на барањата за едногласност во Европската Унија има несразмерно влијание во однос на својата големина.
Истовремено, аналитичарите предупредуваат дека владата на Маѓар не би значела целосен раскин со насоката на Орбан, Тиса се спротивставува на забрзаната интеграција на Украина во Европската Унија, а нејзиниот планиран рок за намалување на зависноста од рускиот гас е 2035 година, далеку зад целта на Европската Унија поставена за 2027 година.
Ако Орбан загуби, тоа ќе биде најголемиот политички пресврт во Унгарија од падот на комунизмот. Ако, пак, победи и покрај заостанувањето во анкетите, прашањето за демократската легитимност на унгарските избори ќе остане централна тема во Брисел уште долго по затворањето на избирачките места.
