Портпаролот на американската Централна команда одбил да го коментира инцидентот. Фотографиите наводно прикажуваат значителна штета на авионот Е-3 во базата, но размерите на оштетувањето не се независно потврдени.
Pictures show the total loss of 81-0005, an E-3G “Sentry” Airborne Early Warning and Control (AEW&C) Aircraft with the U.S. Air Force’s 552nd Air Control Wing based out of Tinker Air Force Base, Oklahoma, following yesterday’s Iranian ballistic missile and drone attack on Prince… pic.twitter.com/NNnILybnrU
— OSINTdefender (@sentdefender) March 29, 2026
Доколку овие информации се потврдат, официјалните лица велат дека штетата би можела да биде непоправлива. Според неофицијални податоци, пред нападот во базата биле стационирани шест авиони Е-3.
Iran releases satellite imagery claiming to show a destroyed U.S. Air Force E-3G Sentry AWACS aircraft at Prince Sultan Air Base in Saudi Arabia, before and after the March 27 strike. pic.twitter.com/GEbORn5VeP
— Open Source Intel (@Osint613) March 29, 2026
Авионот Е-3 АВАКС има централна улога во американските воздушни операции уште од крајот на 1970-тите, овозможува командување и надзор, како и разузнавачки, надзорни и извидувачки способности. Интензивно бил користен во конфликти како операцијата Пустинска бура, војната на Косово и операциите во Ирак, Авганистан и против Исламска држава.
Меѓутоа, флотата е намалена на 16 авиони, со оперативна подготвеност од околу 56 проценти во фискалната 2024 година. Експертите наведуваат дека загубата на еден оперативен Е-3 би можела значително да влијае врз способноста на Воздухопловните сили да управуваат со воздушните операции.
„Губењето на овој Е-3 е исклучително проблематично со оглед на тоа колку овие ‘менаџери на битката’ се клучни за сè – од координација во воздушниот простор и избегнување судири меѓу леталата, до таргетирање и обезбедување на други борбени дејствија“, вели Хедер Пени, поранешна пилотка на Ф-16, сега воена аналитичарка.
Аналитичарите велат дека штетата би можела да создаде празнини во увидот во ситуацијата на бојното поле и да ја ограничи ефикасноста на таргетирањето. „Краткорочно, ова е значајна загуба за воените операции“, вели експертката Кели Грико. „Ќе има последици. Ќе се појават празнини во надзорот.“
Пени додава дека пилотите на ловци во голема мера зависат од АВАКС за ситуациската свесност. „Вредноста на Е-3 и неговите ‘менаџери на битката’ е во тоа што ја гледаат пошироката слика“, рече таа. „Тие се шаховските велемајстори, додека борбените пилоти се ловците.“
Експертите сметаат дека Иран, се чини, ги нишани клучните елементи што ја овозможуваат американската воздушна надмоќ, вклучувајќи радарски системи, комуникациска инфраструктура и авиони за поддршка. „Ова сигурно не е случајно“, рече Грико.
„Изгледа дека станува збор за намерна кампања насочена кон клучните ресурси на американската воздушна моќ“, додаде таа.
Официјалните лица велат дека оваа загуба дополнително ќе ја оптовари преостанатата флота на АВАКС авиони и би можела да влијае врз надзорот во регионот. Ситуацијата исто така ја нагласува постојаната загриженост поради стареењето на флотата и доцнењето во воведувањето на заменски системи.
„Едноставно презедовме преголем ризик во областа на управувањето со борбените операции, и со персоналот и со авионите“, рече Пени. „Вселенските способности ќе бидат извонредни, но денес ги немаме. А ова е пример дека не можеме секогаш да го избираме времето на конфликтот, па затоа не можеме да чекаме идни капацитети што сè уште не се оперативни.“
„Авионот Е-7 е итно потребен како замена за Е-3. Оптоварувањето што ќе го предизвика губењето на овој Е-3 – не само врз персоналот, туку и врз способностите и самото управување со борбените операции – само ја нагласува потребата од забрзување на набавката и испораката на Е-7“, додава таа.
Според официјалните податоци, досега се ранети повеќе од 300 американски војници, а 13 загинале. Во конфликтот се оштетени или загубени и повеќе летала, вклучувајќи воздушни цистерни, беспилотни летала и борбени авиони, што дополнително ги оптоварува американските воздушни капацитети во регионот.
