Причината за ова, како што се наведува, е тоа што Русија го изгубила пристапот до сателитскиот систем Старлинк на милијардерот Илон Маск. Од почетокот на февруари руските сили повеќе не можат да го користат, што значително влијаело на комуникацијата меѓу единиците и со техничката опрема.
Според Киев, руските беспилотни летала со помош на Старлинк ги заобиколувале електронските системи за попречување, а потоа прецизно ги погодувале своите цели. Без Старлинк, руските територијални добивки се забележани само на 9 февруари минатата недела, според ИСВ. Според нив, останатите денови напредувал Киев.
Американскиот технолошки милијардер Илон Маск првично го иницираше развојот на Старлинк за да го реши проблемот со недостигот од пристап до интернет во неурбанизираните делови од светот.
Сателитите се начин за овозможување на брз интернет низ целиот свет, во региони каде што не е можно да се постигне ова на вообичаен начин, преку кабли или оптички влакна, или каде што таквата инфраструктура би била толку скапа што едноставно не се исплати.
Во меѓувреме областа на примена на Старлинк значително се прошири. Се користи за комуникација во области погодени од катастрофи, но и од армии или протестни движења, на пример во региони каде што класичниот интернет е уништен од непријателски напади или исклучен од диктаторски режими.
Во основа, станува збор за сателитски интернет систем во кој речиси 10.000 мали сателити ја опкружуваат Земјата. Тие разменуваат податоци едни со други преку ласерски врски и не зависат од постојана директна видливост со копнената станица кој го поврзува сателитскиот систем со класичниот интернет.
За разлика од другите интернет сателити, кои орбитираат на надморска височина од околу 36.000 километри, сателитите на Старлинк се на само околу 550 километри над површината на Земјата. Благодарение на ова, интернет сигналите се пренесуваат многу побрзо, а доцнењата се толку мали што се можни и апликации кои бараат поголем проток на податоци.
На корисниците им е потребен само мал приемен терминал со електронски контролирана антена, која автоматски се насочува кон моментално достапните сателити. Старлинк веќе е користен во неколку кризни области, вклучително и во воени зони и во ситуации кога властите го исклучуваат интернетот.
Во Судан, за време на граѓанската војна, Старлинк е првенствено поврзан со Силите за брза поддршка (РСФ), паравоена формација која се бори против редовната армија. Според достапните извештаи, стотици уреди биле шверцувани во земјата преку Обединетите Арапски Емирати, а со текот на времето се развил и синџир на црн пазар за терминали на Старлинк.
РСФ ги користи за комуникација и координирање на своите милиции, додека државните вооружени сили (САФ) се обидуваат да го спречат нивниот увоз и употреба. Во Иран, на почетокот на 2026 година, избувнаа масовни протести против режимот во Техеран, а властите реагираа, меѓу другото, со исклучување на интернетот.
Сепак, илјадници терминали на Старлинк наводно биле шверцувани во земјата и продадени на црниот пазар по високи цени. Ова наводно им овозможило на демонстрантите да ги координираат демонстрациите и да комуницираат и покрај државната цензура.
Во Венецуела, Старлинк претходно се користел како начин за пробивање на информациските блокади и обезбедување пристап до отворениот интернет. По интервенцијата на Соединетите Американски Држави во јануари 2026 година, за време на која беше киднапиран Николас Мадуро, Маск привремено им понуди на граѓаните на Венецуела бесплатен пристап до интернет.
Во Појасот Газа Старлинк се користи првенствено за хуманитарни цели од јули 2024 година, во тешко разурната област каде што инфраструктурата често е нефункционална. Хуманитарните организации и една полска болница зависеа од него за телемедицинска помош и логистичка координација. Поширокиот пристап за цивилите останува ограничен.
❗️Russian military bloggers are reporting mass disconnection of Starlink terminals used by 🇷🇺Russian troops. pic.twitter.com/4bp9hKvq9u
— 🪖MilitaryNewsUA🇺🇦 (@front_ukrainian) February 4, 2026
Од почетокот на конфликтот во Украина во февруари 2022 година, Старлинк стана едно од клучните средства за комуникација во воената зона. Го користи војската, вклучително и за координација на единици, управување со беспилотни летала и контрола на беспилотни системи, а во цивилниот сектор го користат болници, служби за спасување, енергетски компании и железници.
Тие се појавуваат во јавноста и наведуваат дека Старлинк го користи и руската армија, преку терминали нелегално шверцувани во земјата преку трети земји. Украинското министерство за одбрана претходно објави дека соработува со Спејсекс со цел да се ограничи таквата употреба колку што е можно повеќе.
Во многу конфликтни зони Старлинк е единствениот извор на интернет конекција. Ова му дава на Илон Маск исклучително големо влијание. Комуникацијата на цели воени структури или хуманитарни организации понекогаш зависи од неговата компанија Спејсекс. Така, Маск претходно одби да ѝ дозволи на Украина да ја активира услугата за напад во близина на Крим.
Американскиот претседател Доналд Трамп ѝ се закани на Украина со исклучување на сателитската врска за да го принуди Киев да направи отстапки во преговорите. Постојат и критики од еколошка перспектива. Сателитите Старлинк масовно се произведуваат и имаат рок на траење од околу пет години.
Во просек, еден до два сателити согоруваат во атмосферата на Земјата дневно, а ослободениот алуминиум оксид може да влијае на озонската обвивка и да придонесе за глобалното затоплување. Покрај тоа, голем број сателити ја рефлектираат сончевата светлина, правејќи го ноќното небо посветло, што може да има последици и за животинскиот свет.
За да се разбие монополот на Старлинк, особено во Европа веќе се работи на алтернатива. Во моментов, најголемиот приватен конкурент на Спејсекс е Еутелсат. Сепак, неговиот систем Уанвеб, со флота од малку повеќе од 600 сателити, е значително помал и првенствено е насочен кон деловните корисници и поморскиот сектор.
Еутелсат учествува и во развојот на проектот ИРИС² – амбициозна и високо безбедна сателитска мрежа на Европската Унија, која треба да ја направи Европа помалку зависна од Старлинк. Но, нема да биде пуштен во употреба пред 2029 година.
Конкуренцијата се појавува и во самите Соединетите Американски Држави. Амазон, во сопственост на милијардерот Џеф Безос, брзо го развива својот систем Амазон ЛЕО. Амазон планира да ја лансира услугата подоцна оваа година во САД и во Германија. Небото наскоро ќе стане уште погусто, бидејќи Кина развива дури два свои системи за сателитска комуникација.
Државниот проект Гуованг е првенствено наменет за национални и воени потреби и треба да вклучува до 13.000 сателити, додека проектот Чианфан, планиран со околу 12.000 сателити, е повеќе комерцијално ориентиран и насочен кон пазарите на земјите во развој. Првите масовни лансирања за двата проекти се очекуваат веќе оваа година.
