Екс-Марсеј нуди алтернатива: побезбедна работна средина и нова иднина на сончевиот медитерански брег. Овие научници се првите кои формално го напуштаат американскиот академски систем за да се преселат трајно во Франција – барем како дел од таква организирана програма, објавува Политико.
Иако и Франција и Европската Унија почнаа мултимилионски програми за привлекување американски научници откако Трамп повторно ја презеде функцијата во јануари, иницијативата на Универзитетот Екс-Марсеј (АМУ) е прва од ваков вид во Франција.
Зборувајќи од лабораторијата за астрофизика на универзитетот, претседателот на АМУ, Ерик Бертон, ја спореди ситуацијата со судбината на европските научници кои бегале од нацистичкиот прогон пред и за време на Втората светска војна.
„Она што се случува денес не е толку различно од уште еден мрачен период во нашата историја“, кажа Бартон. Заедно со поранешниот француски претседател Франсоа Оланд, Бертон веќе некое време се залага за воспоставување формален статус на „научен бегалец“.
Повеќето научници кои присуствуваа на говорот на Бертон побарале да останат анонимни бидејќи сè уште не потпишале договори со францускиот универзитет и не сакаат да ги загрозат своите позиции во американските институции ако на крајот не се преселат.
Меѓу кандидатите се, на пример, Џејмс – климатолог од престижен универзитет – и неговата сопруга, експерт за односи меѓу правдата и демократијата. „Работиме во области кои се таргетирани од политиката и лесно би можеле да останат без финансирање“, вели Џејмс.
Иако не му се допаѓа зборот бегалец, Џејмс изрази длабока загриженост за иднината на академската наука под администрацијата на Трамп.
Брајан Сандберг, професор по историја на Универзитетот во Северен Илиноис, кој ги проучува климатските промени за време на малата ледена доба (16-ти до 19-ти век), веќе планирал да помине една година во Марсеј како гостин професор. За време на работилницата во март, тој дознал за програмата и веднаш решил да аплицира.
„Целиот научен и образовен систем во Соединетите Американски Држави денес е под сериозен напад“, рече Сандберг.
Според податоците на АМУ, дури 298 истражувачи од престижни американски институции, вклучувајќи ги Стенфорд и Јеил, аплицирале, и покрај фактот дека универзитетот од Марсеј е многу помалку познат надвор од Франција од неговите париски колеги.
„Бројот на извештаи зборува за итноста на ситуацијата преку Атлантикот“, вели Бартон.
Универзитетот веќе обезбедил 15 милиони евра за програмата и лобира кај француската влада да го удвои тој износ. Доколку успеат, бројот на примени научници би можел да се зголеми од планираните 20 на дури 39.
Но, имиграцијата во земја каде што англискиот не е службен јазик е предизвик – како и пониските плати и помалите буџети за истражување отколку во САД.
Една млада биолошка антрополошка, која исто така побарала да остане анонимна, вели дека сè уште чека договор поради разликата во платите. Сепак, таа признава дека ѝ се допаѓа фактот што трошоците за живот во Франција се пониски, особено затоа што образованието за нејзините две деца е бесплатно. „Децата едвај чекаат да се преселиме во Марсеј“, рече таа.
Претседателката на универзитетот вели дека сите научници во рамките на програмата „Безбедно место за наука“ ќе добиваат иста плата како и француските научници – изјава што е јасно насочена кон домашната научна заедница, каде што со години се жалат за недоволно инвестирање во истражување.
Сепак, биолошката антрополошка вели дека пониската плата би можела да биде прифатлива цена за подобар квалитет на живот. „Ќе има многу помалку стрес – и политички и академски“, заклучува таа.
