На клучното гласање во средата, пратениците побараа правно мислење за договорот со Меркосур, во кој членуваат Аргентина, Бразил, Парагвај и Уругвај, одложувајќи ја неговата ратификација до две години. Со запирање на напредокот на договорот кој се подготвува повеќе од 25 години, Европската унија испрати сигнал до светот дека е толку поделена од внатрешните ривалства што повеќе не може да ги исполни своите ветувања.
„Не знам точно кој ќе биде подготвен да преговара за трговски договори со Европската унија. Тоа ќе биде голем удар“, вели Игнасио Гарсија Берсеро, поранешен главен преговарач на Европската комисија за договорите со САД и Индија.
Одложениот пакт
„Тоа многу, многу значително ќе ја ослаби Комисијата. Политички, исто така е многу силен сигнал дека Европската Унија стана толку свртена кон себе што всушност не е способна да дејствува надвор“, додава Гарсија Берсеро, кој по пензионирањето од Комисијата во 2024 година стана висок соработник во аналитичката група Бројгел.
Овој пресврт е ненадеен и сериозен. Претседателката на Европската комисија тукушто го потпиша долго одложуваниот пакт со Меркосур, откако го обнови партнерството на ЕУ со Мексико и ги заврши преговорите со Индонезија, а успеа да постигне договор за трговски договор со американскиот претседател. На крајот на 2025 година, комесарот за трговија на Урсула фон дер Лаен, Марош Шефчовиќ, изјави за Политико:
„Фактот дека мојот телефон постојано ѕвони и дека од другата страна се министри за трговија од целиот свет е сведоштво дека сме изградиле кредибилитет со децении, дека сме чесен партнер кој ги почитува договорите, фактот дека секој трговски договор што некогаш сме го потпишале доведе до драматично зголемување на трговијата“. Денес таа изјава повеќе не важи.
Длабоки внатрешни поделби
Агресивната царинска политика на Трамп ги поттикна напорите на Фон дер Лаен да ги диверзифицира трговските односи, но сето тоа се смени оваа недела кога договорот на Меркосур, чија цел беше создавање зона за слободна трговија за 700 милиони луѓе, не успеа пред самата цел.
Поразот беше тесен, со разлика од само 10 гласа, што доведе до прашање дали Комисијата можела да ја обезбеди победата со посилен политички ангажман. „Неуспехот со Меркосур е наша вина. Во секој случај не можете да излезете на крај со Трамп“, кажа еден претставник на ЕУ.
Иако трговијата е под надлежност на Комисијата, таа мора да ги балансира интересите на 27 земји-членки, од кои некои се претпазливи да ги изложат своите избирачи на поевтина храна од Украина, Бразил или Мјанмар. „Лидерите постојано велат дека треба да се диверзифицираме, но како сакаме да го направиме тоа ако земјите потоа гласаат против договорот?“, праша дипломат на ЕУ од земја која ја поддржува слободната трговија.
Сагата околу договорот го продлабочи јазот меѓу Франција, која се бореше со пактот за да ги заштити своите земјоделци, и Германија, која сака да ги поттикне индустриските извозници погодени од царините на Трамп. И покрај напорите на Комисијата да ја смири француската загриженост, Франција не попушти.
Овие поделби се одразија и на гласањето во Европскиот парламент, каде што дури и Европската народна партија (ЕПП), политичкото семејство Фон дер Лаен, се подели по национални линии. Француската пратеничка на ЕПП Селин Имарт го поздрави исходот како „голем удар“ за Фон дер Лаен.
Следува најтешкиот дел
Следниот голем тест за геополитичките амбиции на блокот доаѓа веќе следната недела со озлогласено тешкиот партнер: Индија. Брисел и Њу Делхи инвестираа значителен политички капитал во преговорите и сега се насочени кон билатералниот самит во вторник во главниот град на Индија за да постигнат договор.
Двете страни се разнишани од царините на Трамп, а Брисел сака да ги зајакне трговските и одбранбените врски со Индија, која традиционално се приклонува кон Русија. Сепак, најчувствителните аспекти од преговорите сè уште не се решени. ЕУ сака Индија да ги намали тарифите за автомобилите, додека Њу Делхи бара гаранции дека нејзиниот извоз на челик нема да биде погоден од претстојните царини на ЕУ и новиот данок на јаглерод.
Доколку не можат да се надминат разликите, се очекува двете страни наместо целосен договор да издадат друга политичка декларација, со што техничките детали ќе се одложат за подоцна. Со цел да се избегне повторување на сценариото со Меркосур, Комисијата се обидува да го намали значењето на земјоделството во преговорите со Индија.
Индија е 11-ти најголем трговски партнер на ЕУ во увозот на земјоделски производи. Сепак, овој пристап има свои ограничувања. Токму прашањето за пристапот до земјоделските пазари го прекина договорот со Австралија во 2023 година поради квотите за говедско и овчо месо, што покажува дека земјоделската политика продолжува да доминира во трговската агенда на ЕУ.
