Именувањето на овој градежен инженер и поранешен заменик-министер за планирање во четвртокот ја означи почетната фаза од следната етапа на планот на американскиот претседател Доналд Трамп за завршување на израелската војна во Газа.
Шаат ќе претседава со група од 15 палестински технократи задолжени да управуваат со палестинската енклава по многуте години владеење на милитантите на Хамас.
Според планот на Трамп, Израел се повлекол од речиси половина од Газа, но неговите трупи и натаму ја контролираат другата половина – пустош во која речиси сите згради се уништени. Трамп ја спомена можноста Газа да се претвори во „Ривиера на Блискиот Исток“.
Шаат ќе се соочи со неизвесната задача за обнова на разурнатата инфраструктура на територијата и расчистување на проценети 68 милиони тони шут и неексплодирани убојни средства, додека Израел и Хамас продолжуваат со меѓусебна размена на оган.
По претходните судири со Израел, Палестинците во Газа го користеле воениот шут како основен материјал за историската марина во градот Газа и за други проекти. Во интервју за палестинска радиостаница во четвртокот, Шаат навести сличен пристап.
„Ако донесам булдожери и го турнам шутот во морето, и направам нови острови, ново копно, би можел да добијам ново земјиште за Газа и истовремено да ги расчистам урнатините“, рече Шаат, сугерирајќи дека отпадот би можел да се отстрани за три години.
Тој изјави дека негов приоритет е итната помош, вклучително и обезбедување привремено сместување за раселените Палестинци. Втор приоритет би била рехабилитацијата на „клучната и витална инфраструктура“, а потоа и обновата на куќите и зградите.
„Газа во рок од седум години ќе се врати и ќе биде подобра отколку што беше“, рече тој.
Според еден извештај на Обединетите нации од 2024 година, обновата на уништените домови во Газа ќе трае најмалку до 2040 година, а можно е да се протегне и со децении.
Обнова на Газа
Шаат, роден во 1958 година, потекнува од Кан Јунис во јужниот дел на Газа. Претходно беше заменик-министер за планирање во Палестинската управа на окупираниот Западен Брег, каде што моментално живее.
Во таа и во други улоги, тој го надгледувал развојот на неколку индустриски зони на Западниот Брег и во Газа. Докторирал градежништво на Универзитетот Квинс во Белфаст.
Оптимистичката проценка на Шаат за рокот за обнова на Газа речиси сигурно ќе се соочи со сериозни предизвици, додека посредниците се обидуваат да договорат услови околу разоружувањето на Хамас, кој одбива да се откаже од оружјето, и распоредувањето мировни сили во енклавата.
Не е јасно како комитетот на Шаат би пристапил кон обновата и како би добивал дозволи за увоз и користење тешка механизација и опрема – кои Израел во најголем дел ги забранува.
Израел, кој се повикува на безбедносни причини за ограничување на влезот на таква опрема во Газа, не одговорил на барањата за коментар во врска со именувањето и плановите на Шаат.
Шаат изјави дека надлежноста на палестинскиот комитет ќе започне на територијата што ја контролира Хамас и постепено ќе се проширува како што израелската војска понатаму се повлекува, како што е предвидено со планот на Трамп.
„На крајот, надлежноста на комитетот ќе го опфати целиот Појас Газа – 365 квадратни километри – од морето до источната граница“, рече Шаат во радиоинтервјуто.
Поддршка од Хамас и Абас
Формирањето на комитетот на Шаат доби поддршка од Хамас, кој во Каиро води разговори за иднината на Газа со други палестински фракции.
Високиот функционер на Хамас Басем Наим рече дека „топката сега е во дворот на посредниците, американскиот гарант и меѓународната заедница за да го оспособат комитетот“.
Палестинскиот претседател Махмуд Абас, чија власт има ограничено влијание на Западниот Брег, исто така изрази поддршка за комитетот, за кој рече дека ќе ја води Газа низ „преодна фаза“.
„Повторно ја потврдуваме важноста од поврзување на институциите на Палестинската управа на Западниот Брег и во Газа и избегнување воспоставување административни, правни и безбедносни системи што ја зацврстуваат двојноста и поделбите“, рече Абас во соопштение објавено во четвртокот од официјалната новинска агенција ВАФА.
Израел и Хамас во октомври се согласија со фазниот план на Трамп, кој вклучуваше целосен прекин на огнот, размена на живите и починатите заложници за палестински затвореници и нагло зголемување на хуманитарната помош за Газа.
Договорот беше разнишан од повеќе прашања, вклучително и од израелските воздушни напади во кои загинаа стотици луѓе во Газа, неуспехот да се преземат посмртните останки на последниот израелски заложник и израелските одложувања во повторното отворање на граничниот премин меѓу Газа и Египет.
