Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху рече дека верниците од „сите религии“ биле замолени да не ги посетуваат светите места во Стариот град од безбедносни причини, поврзани со неодамнешните ирански напади.
Сепак, Латинската патријаршија соопшти дека Базиликата на Светиот гроб одржува миси што не се отворени за јавноста откако започна војната со Иран на 28 февруари, и дека не е јасно зошто неделната миса и пристапот на двајцата свештеници биле поинакви.
„Ова е многу, многу свет ден за христијаните и според нас немаше оправдување за таква одлука или таква акција“, рече Фарид Јубран, портпарол на Латинската патријаршија во Ерусалим.
Јубран рече дека црквата побарала дозвола од полицијата за неколку верски водачи да влезат во црквата за приватна прослава во недела – не прослава отворена за јавноста. Патријаршијата рече дека одлуката ја попречува слободата на богослужба и статус кво во Ерусалим.
Канцеларијата на кардиналот Пицабала соопшти дека ова е „првпат по векови“ латинскиот патријарх да биде спречен да пристапи до светото место на Цветници – денот што го означува Христовото влегување во Ерусалим. Тој и кустосот на Светата земја, фратарот Јелпо, биле принудени да се вратат откако биле запрени на пат кон базиликата.
„Овој инцидент претставува сериозен преседан и ги занемарува чувствата на милијарди луѓе низ светот што во овие денови гледаат кон Ерусалим“, се наведува во соопштението на патријаршијата, која ја оцени одлуката како „избрзана и суштински погрешна, обременета со несоодветни размислувања, која претставува крајно отстапување од основните начела на разумност, слободата на богослужбата и почитувањето на статус квото“ на верските места.
Патријаршијата нагласи дека ги почитувала сите воведени ограничувања од почетокот на војната, оценувајќи дека мерката е „очигледно неразумна и крајно непропорционална“.
Нетанјаху, пак, изјави дека полицијата постапила поради „специјални“ безбедносни причини и дека се подготвува план што ќе им овозможи на црковните поглавари да богослужат во наредните денови. Традиционалната процесија за Цветници од Маслиновата Гора веќе беше откажана поради ограничувањата за јавни собири.
Израелската полиција соопшти дека сите свети места во Стариот град – христијански, муслимански и еврејски – се затворени за верници од почетокот на американско-израелската војна против Иран на 28 февруари, особено локациите без засолништа, и дека барањето за исклучок било одбиено поради ризик од масовни жртви.
Нетанјаху додаде дека светите места биле „повеќепати цел“ на ирански ракетни напади, наведувајќи дека во еден случај фрагменти од ракета паднале во близина на базиликата на Светиот гроб. Израелските власти нагласуваат дека одлуката „не била злонамерна“, туку исклучиво безбедносна.
Сепак, реакциите продолжија да се множат.
Американскиот амбасадор во Израел, Мајк Хакаби, оцени дека станува збор за „несреќно пречекорување“ на правата што е „тешко да се разбере или оправда“.
Тој во соопштение рече дека предложената молитва со Пицабала и другите е далеку под ограничувањето од 50 лица за собири. „Тешко е да се разбере и оправда одлуката на патријархот да му се забрани влез во црквата на Цветници за приватна церемонија“, напиша тој.
Италијанската премиерка Џорџа Мелони ја нарече одлуката „навреда не само за верниците, туку и за секоја заедница што ја признава верската слобода“, додека шефот на италијанската дипломатија Антонио Тајани го повика израелскиот амбасадор на разговор.
Францускиот претседател Емануел Макрон оцени дека потегот доаѓа во контекст на „загрижувачки пораст на нарушувањата на статусот на светите места во Ерусалим“.
Израелскиот претседател Исак Херцог рече дека му се јавил на кардиналот Пицабала за да изрази „длабоко жалење“ поради „несреќниот инцидент“, повторувајќи дека Израел останува посветен на верската слобода за сите вери и одржувањето на статус квото на светите места во Ерусалим.
Осуди дојдоа и од Шпанија. Премиерот Педро Санчез го оцени спречувањето на мисата како напад врз верската слобода и побара Израел да ги почитува различностите на религиите и меѓународното право.
„Нетанјаху ги спречи католиците да ги одбележат Цветници на светите места во Ерусалим“, објави тој на Икс. „Без никакво објаснување. Без никакви причини или оправдувања. Го осудуваме овој неоправдан напад врз верската слобода и бараме Израел да ја почитува разновидноста на религиите и меѓународното право. Зашто без толеранција, соживотот е невозможен“, истакна тој во објавата.
Осуди доаѓаат од ЕУ лидери, од САД и од самите црковни власти, што ја претвора оваа одлука во сериозен меѓународен проблем, а не само локален безбедносен потег.
И покрај силните реакции од повеќе западни лидери, Ватикан не излезе со официјална изјава во врска со забраната за одржување на мисата за Цветници во Ерусалим. Недостигот од директен став од Светата столица е забележителен, со оглед на значењето на настанот за католичките верници и чувствителноста на ситуацијата околу светите места во Ерусалим.
Сепак, папата Лео денеска во своето обраќање даде индиректна порака во контекст на актуелните конфликти, истакнувајќи дека Бог ги отфрла молитвите на лидери што започнуваат војни и имаат „раце полни со крв“. Иако не ја спомена конкретно одлуката на израелските власти, пораката се толкува како критика на насилството и политиките што доведуваат до ескалација.
Овој внимателно формулиран пристап укажува на обид на Ватикан да задржи дипломатска рамнотежа во сложениот геополитички контекст, избегнувајќи директна конфронтација, но истовремено испраќајќи морална порака за мир и почитување на верските права.
Цветници, со кои започнува Страсната недела, според христијанското учење, го одбележуваат влегувањето на Христос во Ерусалим, неколку дена пред распнувањето и воскресението.
