среда, 11 март 2026

Њујорк тајмс: Истрагата докажува дека САД го погодиле училиштето со девојчињата во Иран

Воената истрага која е во тек утврдила дека Соединетите Американски Држави се одговорни за смртоносниот ракетен напад врз основното училиште во Иран, потврдија американски претставници и други извори запознаени со прелиминарните наоди. Нападот со ракета „томахавк“ на 28 февруари се случил поради грешка во целењето од страна на американската војска, која користела застарени податоци од Агенцијата за одбранбено разузнавање, пишува Њујорк тајмс.

Фото: ЕПА

Објавено на

часот

Сподели

Нападот врз основното училиште „Шаџара Тајебех“ во градот Минаб, во кој иранските претставници велат дека биле убиени најмалку 175 лица, главно деца, бил резултат на напад врз соседната иранска воена база чиј дел порано била училишната зграда. Претставници на Централната команда на САД (Центком) ги утврдиле координатите на целта користејќи застарени податоци. Функционерите истакнале дека наодите се прелиминарни и дека остануваат клучните прашања за тоа зошто застарените информации не биле потврдени.

Иако овој заклучок од истрагата во голема мера беше очекуван, бидејќи САД се единствената страна во конфликтот која користи ракети „томахавк“, тој веќе фрли сенка врз американската воена операција во Иран. Нападот врз училиште полно со деца ќе остане запаметен како една од најлошите поединечни воени грешки во последните децении.

Обидите на американскиот претседател Доналд Трамп да ја префрли вината на Иран дополнително ја комплицираа истрагата, создавајќи вознемиреност кај службениците запознаени со наодите за одговорноста на САД. Изворите зборувале под услов да останат анонимни за оваа сторија поради чувствителноста на истрагата и тврдењата на Трамп. „Како што самиот Њујорк тајмс наведува во својот извештај, истрагата сè уште е во тек“, изјави портпаролката на Белата куќа Каролин Левит.

Училиштето Минаб е во истиот блок со зградите кои ги користи морнарицата на Иранската револуционерна гарда, главната цел на американските напади. Зградата на училиштето првично била дел од таа база. Визуелна истрага на Њујорк тајмс покажала дека зградата каде што се наоѓа училиштето била оградена од воената база помеѓу 2013 и 2016 година.


Сателитските снимки прегледани од Њујорк тајмс покажале дека стражарските кули кои некогаш стоеле во близина на зградата биле отстранети, три јавни влеза во училиштето биле отворени, околината била уредена, на асфалтот биле нацртани игралишта, додека ѕидовите биле обоени во сина и розова боја.

Според прелиминарните наоди, Агенцијата за одбранбено разузнавање (ДИА) ѝ доставила на Централната команда информации во кои училишната зграда била означена како воена цел. Истражителите сè уште не разбираат целосно како застарените податоци биле испратени до Централната команда или дали ДИА имала ажурирани информации.

Военото таргетирање е исклучително сложен процес во кој се вклучени повеќе агенции. Иако повеќе офицери се одговорни за проверка на точноста на податоците, во ситуации што се движат брзо, како што се раните денови на војната, информациите понекогаш не се проверуваат. Заедно со ДИА и Центком, истражувачите ја испитуваат и работата на Националната агенција за геопросторно разузнавање (НГА), која обезбедува и анализира сателитски снимки од потенцијалните цели. Службеници на вклучените агенции одбиле да коментираат за истрагата.

Истражителите испитале и дали моделите на вештачка интелигенција се виновни за погрешното таргетирање, но службениците веруваат дека грешката веројатно не е резултат на новата технологија, туку на честа, но понекогаш катастрофална, човечка грешка во воени услови.

Министерот за одбрана на САД Пит Хегсет и други службеници на администрацијата одбија да коментираат за нападот, велејќи дека е под истрага. И покрај ова, претседателот постојано се обидува да ја префрли вината на Иран. „Од она што го видов, Иран го направи тоа“, им кажа Трамп на новинарите во саботата. „Тие се многу непрецизни со нивната муниција, како што знаете. Тие немаат никаква прецизност. Тоа беше Иран“.

Во понеделникот, кога новинарите го прашаа зошто е единствениот функционер што го обвинува Иран, Трамп одговори: „Затоа што едноставно не знам доволно за тоа“, погрешно додавајќи дека Иран можеби има и ракети „томахавк“, но на крајот рече дека ќе ги прифати резултатите од истрагата. Портпаролката на Левит ја потврди неговата намера да ги прифати наодите од истрагата.

Употребата на стари податоци потсети на најголемата грешка од војната за Косово. Во 1999 година, застарените мапи и лошите разузнавачки практики ја наведоа ЦИА да ѝ даде погрешни координати на војската, што резултираше со воздушен напад врз кинеската амбасада во Белград во кој загинаа тројца кинески државјани. Во тоа време, ЦИА погрешно процени дека во зградата се наоѓало седиштето на југословенската агенција за оружје.

„Одржувањето на базата на податоци е еден од основните елементи на нашите разузнавачки напори, но таа страдаше во последните години бидејќи нашите луѓе беа преоптоварени“, изјави тогашниот директор на ЦИА Џорџ Џ. Тенет пред конгресниот комитет во 1999 година. Дури и тогаш, воените планери претпоставија дека разузнавачката агенција ја проверила локацијата и го наредила нападот.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ