Милиони луѓе излегоа вчера на улиците низ Соединетите Американски Држави во рамки на протестите „Без кралеви“, во еден од најмасовните бранови граѓански отпор во последните години. Демонстрациите, одржани во десетици градови – од Њујорк и Вашингтон до Лос Анџелес и Минеаполис – се насочени против политиките на претседателот Доналд Трамп, особено војната со Иран, но и против, како што велат учесниците, сè поизразената концентрација на моќ и заканите за демократските институции.
Се очекува вчерашните антиавторитарни собири, кои се одржаа во сите 50 држави плус 16 земји, да бидат најголемите во историјата на САД, пренесе Гардијан. Саботниот протест е трет протест „Без кралеви“. На претходниот, во октомври, се собраа 7 милиони луѓе низ целата земја.
Во Њујорк, неколку одвоени протестни колони се споија во центарот на градот, создавајќи маса луѓе што се движеше од Тајмс сквер кон Централ парк. На чело на маршот застанаа високи јавни личности, меѓу кои државната јавна обвинителка Летиша Џејмс, актерот Роберт Де Ниро и активистот Ал Шарптон, кои држеа рачно изработени транспаренти на кои пишуваше: „Ја штитиме нашата демократија – луѓето пред милијардерите – ги штитиме нашите соседи“, а низ улиците се слушаа скандирања „Без кралеви“ и „Луѓето пред профитот“.
Во Минеаполис атмосферата беше особено емотивна. Сенаторот Берни Сандерс одржа говор во кој ја критикуваше концентрацијата на богатство и моќ кај мал број луѓе, што предизвика силни реакции кај присутните. Настапот на Брус Спрингстин дополнително ја крена енергијата на протестот – неговата песна за насилството поврзано со имиграциските служби беше проследена со гласни извици „АЈС надвор сега“. Во исто време, им се оддаваше почит на жртвите Рене Гуд и Алекс Прети, чии имиња беа истакнати на многу транспаренти. Актерката Џејн Фонда дури прочита и изјава од сопругата на Гуд, Бренда.
Гувернерот на државата, Тим Волц, го најави Спрингстин, велејќи дека е јасно дека на Америка не ѝ требаат „никакви проклети кралеви“, туку ѝ треба „Босот“ (Спрингстиновиот прекар). Волц ги пофали жителите на државата затоа што застанале едни зад други и зад имигрантите кога Трамп испрати илјадници федерални агенти, кои ги убија Гуд и Прети.
Во некои градови имаше и тензии со полицијата, особено каде што протестите не биле формално одобрени или излегле надвор од планираните маршрути. Во делови од западниот брег, полицијата накратко интервенираше за да ги расчисти улиците, но поголем дел од демонстрациите останаа мирни.
Во повеќе градови демонстрантите носеа креативни транспаренти на кои Доналд Трамп беше прикажан како „крал“ со круна и жезол, што директно ја нагласува пораката на движењето – отфрлање на концентрираната власт и одбрана на демократските институции. Дел од учесниците држеа и примероци од Уставот на САД, истакнувајќи дека протестираат за „владеење на правото“, а не само против конкретни политики.
Она што особено се издвојува е разновидноста на учесниците. Освен активисти и левичарски организации, на протестите се приклучија и умерени гласачи, поранешни функционери и дел од разочараните поддржувачи на Републиканската партија, што укажува на пошироко незадоволство од насоката на политиките на администрацијата.
Во некои градови протестите добија и културен карактер, со музички настапи, улични перформанси и говори, претворајќи ги собирите во масовни граѓански настани. Организаторите во повеќе наврати го нагласуваа ненасилниот пристап, а на некои места самите демонстранти интервенираа за да спречат инциденти и да ја одржат атмосферата мирна.
Забележливо беше и силното присуство на млади луѓе, што според аналитичарите може да укажува на генерациска промена во политичките ставови и поголема подготвеност за граѓанска мобилизација.
Паралелно со протестите на улиците, движењето доби силна поддршка и на социјалните мрежи, каде што хаштаговите поврзани со „Без кралеви“ беа меѓу најсподелуваните во текот на денот.
Севкупно, протестите покажуваат дека движењето прераснува во поширока граѓанска иницијатива што ги комбинира политичкиот отпор, јавната мобилизација и симболичната порака против концентрацијата на моќ.
Според Ројтерс, во саботата биле одржани повеќе од 3.000 протести во сите 50 сојузни држави, со масовни собири во градовите како Њујорк, Лос Анџелес и Вашингтон.
Демонстрантите изразија незадоволство од повеќе политики на администрацијата, особено од војната со Иран, строгите мерки за имиграција и, како што велат, растечките тенденции на авторитарно владеење.
Движење што брзо расте
Движењето „Без кралеви“ почна во 2025 година и брзо се прошири во едно од најголемите протестни движења во современата американска историја.
Организирано од мрежи како Индивизибл и други граѓански организации, протестите се насочени кон, како што велат организаторите, „одбрана на демократијата“ и спротивставување на концентрацијата на моќ во извршната власт.
Централна тема на протестите е војната со Иран, која според демонстрантите претставува „бесмислен конфликт“ со сериозни економски и човечки последици.
Покрај тоа, протестите се насочени и против засилените имиграциски акции и депортации, ограничувањето на граѓанските права, растечките трошоци за живот и економскиот притисок.
Во многу градови се слушаа пароли како „Без кралеви, без војна“, симболично одбивајќи ја идејата за концентрација на моќта кај еден лидер.
Заедничка карактеристика на протестите беше нивната широка структура – учествуваа различни групи, од студенти и активисти до поранешни политичари и јавни личности. Многу учесници истакнуваа дека протестите не се само против војната со Иран, туку и против, како што велат, подлабоки проблеми: ерозија на демократијата, зголемена нееднаквост и концентрација на моќ.
Севкупно, вчерашните случувања покажуваат дека движењето „Без кралеви“ прераснува во сериозен и континуиран политички притисок, со сè поголемо учество и видливост во јавниот простор.
Протести и надвор од САД
Демонстрации се одржаа и во некои европски и светски градови, вклучувајќи ги Лондон, Париз и Рим, што покажува дека незадоволството од политиките на администрацијата на Трамп има и меѓународен одек.
Додека организаторите нагласуваат дека протестите се мирни и насочени кон демократски промени, администрацијата на Трамп и нејзините поддржувачи ги отфрлаат како политички мотивирани и радикални.
Сепак, растот на движењето покажува дека незадоволството кај дел од американската јавност продолжува да се продлабочува, особено во контекст на војната и домашните политики.
Овие протести претставуваат еден од најсилните бранови на граѓанска мобилизација во САД во последните години, со јасна порака: противење на војната, барање одговорност и одбрана на демократските институции.
