среда, 4 март 2026

Како иранската војна го задушува светското снабдување со нафта и гас

Секој ден, околу 80 танкери за нафта и гас обично поминуваат низ Ормускиот теснец, морскиот премин покрај јужниот брег на Иран, преку кој се пренесува една петтина од светската нафта и значително количество природен гас.

Фото: ЕПА

Објавено на

часот

Сподели

Во понеделникот изгледа дека само два танкери за нафта и гас го преминале теснецот, според анализа на Њујорк тајмс на бродскиот сообраќај заснована на податоци од Кплер, фирма што обезбедува индустриски податоци. Во вторникот низ теснецот поминал еден танкер.

„Тоа е де факто затворање“, вели Ден Пикеринг, главен инвестициски директор на Пикеринг енерџи партнерс, фирма за финансиски услуги од Хјустон. „Имате значителен број пловила од двете страни на теснецот, но никој не е подготвен да помине низ него“.

Танкерите го избегнуваат Ормус од почетокот на американско-израелските напади врз Иран, кои почнаа во саботата. Еден долготраен конфликт би можел широко да се прелее врз светската економија, загрозувајќи го снабдувањето со енергија на земји од другата страна на светот и поттикнувајќи инфлација.

Меѓународните цени на нафтата пораснаа за 12 проценти откако започнаа борбите и во вторникот се тргуваше околу 81 долар за барел, а цените на природниот гас нагло пораснаа во Европа и во Азија.

Висок ирански воен функционер оваа недела се закани дека ќе го „запали“ секој брод што ќе се обиде да помине низ Ормускиот Теснец. Пловилата во регионот веќе се најдоа под напад. Повеќе постројки за нафта и гас исто така беа погодени или засегнати од гранатирањето во близина, иако штетата во почетокот не изгледаше катастрофална.

Во вторникот избувна пожар во голем енергетски центар во Фуџајра, во Обединетите Арапски Емирати, поради паѓање на остатоци од соборен дрон, соопштија властите. Во понеделникот Катар го прекина производството на течен природен гас — гориво што се лади за да може да се транспортира со бродови — по нападите врз неговите постројки.

Наглото намалување на движењето на танкерите ја намалува понудата на нафта и гас на светските пазари, што ги зголемува цените на двете суровини. Колку подолго бродовите го избегнуваат Ормускиот Теснец, толку помалку нафта и гас излегуваат кон светот, што може уште повеќе да ги зголеми цените.

Бродските компании ги паузираа своите танкери за да ги заштитат екипажите и товарот, а и затоа што осигурителните компании наплаќаат значително повисоки премии за покривање на пловила во подрачјето на конфликтот.

Фото: ЕПА

Во вторникот претседателот Доналд Трамп изјави дека, „ако е потребно“, американската морнарица ќе почне да ги придружува танкерите низ теснецот. Тој исто така рече дека американска владина агенција ќе почне да нуди „осигурување од политички ризик“ за бродските линии во регионот.

Покрај танкерите, низ теснецот редовно минуваат и други големи бродови, вклучително и бродови за транспорт на автомобили и товарни бродови. Во нормални услови, речиси 160 такви пловила го поминуваат тој премин секој ден.

Некои бродови во регионот ги исклучуваат уредите што ја емитуваат нивната позиција, додека други испраќаат лажни локации — што го отежнува создавањето целосна слика за сообраќајот во теснецот.

Шива е мал танкер за нафта што повеќепати ја фалсификувал својата локација, според ТенкерТракерс.ком, сервис што ги следи светските испораки на нафта. Се сомнева дека превезува санкционирана иранска нафта, според Кплер. Шива беше еден од двата танкери што го преминаа теснецот во понеделникот.

Нафтата и гасот што вообичаено минуваат низ теснецот доаѓаат од големи производители како Саудиска Арабија, Ирак, Иран и Обединетите Арапски Емирати и се извезуваат низ целиот свет.

Во 2024 година, повеќе од 80 проценти од нафтата и гасот транспортирани низ Ормускиот теснец завршиле во Азија. Кина, Индија, Јапонија и Јужна Кореја биле најголемите увозници, според Управата за енергетски информации на Соединетите Држави.

Земјите имаат резерви на енергија што би можеле да им траат во наредните месеци, но долгото затворање на теснецот би можело да им нанесе штета на нивните економии.

Во последните години неколку големи нарушувања ги потресоа синџирите на снабдување, но застојот на танкерите во Ормускиот теснец би можел да има особено големо влијание.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ