Малиот корален остров во Персискиот залив стана едно од најважните стратегиски места во војната на Блискиот Исток во која се вклучени Иран, САД и Израел. Островот Харг го обработува поголемиот дел од извозот на сирова нафта на Иран и досега не е цел, и покрај проширувањето на воените операции насочени кон воената и нуклеарната инфраструктура на Иран. Аналитичарите предупредуваат дека секоја одлука на американскиот претседател Доналд Трамп во врска со овој остров би можела да влијае и на понатамошниот тек на конфликтот и на глобалниот пазар на нафта.
Нафтената артерија на Иран во Персискиот Залив
Островот Харг се наоѓа на околу 25 километри од иранскиот брег и е главен терминал за извоз на иранска нафта од 1960-тите. Развиен е со помош на американската нафтена компанија Амоко. Според Фајненшал тајмс, терминалот може да обработи до седум милиони барели нафта дневно, а околу 90 проценти од извозот на сурова нафта на Иран минуваат низ него.
Подморските цевководи го поврзуваат островот со големите нафтени полиња во јужен Иран. Долгите докови се протегаат во длабокото море за супертанкерите да товарат нафта, додека големите резервоари за складирање и работничките станови го зафаќаат поголемиот дел од јужниот дел на островот.
Важноста на терминалот за иранската економија е огромна. Ричард Нефју, поранешниот заменик-специјален претставник на САД за Иран, изјави за Фајненшал тајмс: „Економијата практично би запрела без него“.
Зошто островот сè уште не е нападнат?
И покрај силните напади врз иранските воени објекти и складиштата за гориво во последните денови, островот Харг не беше мета на нападите. Според извештајот на Блумберг, кој се повикува на сателитски снимки, Иран продолжил да товари сурова нафта на терминалот два дена откако САД и Израел почнаа воздушни напади.
Сателитски снимки од системот Коперник на Европската Унија покажуваат дека на 2 март голем танкер способен да транспортира околу два милиони барели нафта бил закотвен на источната страна од островот.
Вчитувањето било извршено за време на воената операција наречена „Епски гнев“, почната од САД и Израел. Не е познато дали активностите продолжиле подоцна, бидејќи од тој ден не се објавени нови сателитски снимки од островот.
На танкерите закотвени во близина на островот им било наредено да се разидат, слично на претходните конфликти.
Вашингтон долго време го смета островот Харг за еден вид „црвена линија“, поради ризиците што би ги содржел нападот. Уништување или заземање на островот би ја погодило сериозно економијата на Иран, но би можело да предизвика и одмазда врз енергетската инфраструктура низ Персискиот залив.
Таквата ескалација би можела да ги зголеми цените на нафтата и да ги наруши глобалните синџири за снабдување со енергија. Во близина е Ормускиот теснец, низ кој минува околу една петтина од светската трговија со нафта, што го прави регионот еден од клучните енергетски „тесни грла“ во светот.
Стратегиската дилема на Трамп
Претседателот Доналд Трамп навести дека американската воена кампања би можела да се прошири надвор од воените и нуклеарните цели, поставувајќи го прашањето дали енергетската инфраструктура на Иран би можела да стане нова цел.
Некои функционери и аналитичари размислуваат за заземање на островот Харг за да ги ограничат приходите од извоз на нафта на Иран. Контролата на тој терминал би можела драматично да ги намали приходите на Техеран, кои остануваат во голема мера зависни од продажбата на сирова нафта.
Советникот за енергија на Белата куќа Џарод Ајген, во интервју за Фокс бизнис, изјави дека долгорочната цел би можела да биде отстранување на нафтените ресурси на Иран од рацете на, како што ги нарече, „терористите“.
Сепак, некои експерти предупредуваат дека нападот врз островот би можел да ја ослабне и евентуалната идна влада во Иран, доколку има политички промени по војната.
Цел со глобални последици
Островот Харг е стратегиска слабост на Иран со децении. За време на војната меѓу Иран и Ирак во 1980-тите, тој често бил бомбардиран токму поради неговата клучна улога во извозот на нафта.
Денес неговата важност е уште поголема. Речиси целиот извоз на сирова нафта од Иран поминува низ овој остров, од каде што танкерите продолжуваат да пловат низ Ормускиот теснец до азиските пазари, првенствено до Кина.
Поради концентрацијата на инфраструктурата, секоја сериозна штета или нарушување на терминалот Харг би можела многу брзо да влијае на глобалниот пазар на енергија и цените на нафтата.
Остров во центарот на економските влогови на војната
Засега, островот Харг продолжува да работи и покрај конфликтот. Танкерите продолжуваат да товарат нафта, а морските патишта се внимателно следени.
Но, како што расте воениот притисок врз Иран, судбината на островот би можела да зависи од одлуките донесени во Вашингтон. Дали Соединетите Држави ќе го остават Харг на страна, ќе го нападнат или ќе се обидат да го освојат, би можело да го одреди и текот на војната и стабилноста на снабдувањето со нафта во светот.
